Ὁμήρου Ἰλιὰς Λ

11,1 - 162: De strijd hervat met Agamemnoon als middelpunt.

ἠὼς δ᾽ ἐκ λεχέων παρ᾽ ἀγαυοῦ Τιθωνοῖο
ὄρνυθ᾽, ἵν᾽ ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσι·
Ζεὺς δ᾽ Ἔριδα προΐαλλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
ἀργαλέην, πολέμοιο τέρας μετὰ χερσὶν ἔχουσαν.
στῆ δ᾽ ἐπ᾽ Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηῒ μελαίνῃ,




5
- De Dageraad stond op van haar slaapplaats naast de fiere Tithonos
om aan de onsterfelijken het licht te brengen en aan de stervelingen.
Maar Zeus zond naar de snelle schepen der Grieken de gruwelijke Twist uit
met het symbool van de oorlog in haar handen.
Staan bleef ze bij het reusachtige donkere schip van Odysseus
ἥ ῥ᾽ ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν ἀμφοτέρωσε,
ἠμὲν ἐπ᾽ Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο
ἠδ᾽ ἐπ᾽ Ἀχιλλῆος, τοί ῥ᾽ ἔσχατα νῆας ἐΐσας
εἴρυσαν ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν
ἔνθα στᾶσ᾽ ἤϋσε θεὰ μέγα τε δεινόν τε




10
dat op roepafstand lag midden tussen enerzijds de tenten
van Telamoons zoon Aias en aan de andere kant die van Achilleus:
zij hadden namelijk hun evenwichtige schepen aan de rand opgetrokken,
vertrouwend op hun moed en de kracht van hun handen.
Daar staand riep de godin hard en dringend en
ὄρθι᾽, Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλ᾽ ἑκάστῳ
καρδίῃ ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
τοῖσι δ᾽ ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετ᾽ ἠὲ νέεσθαι
ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
Ἀτρεΐδης δ᾽ ἐβόησεν ἰδὲ ζώννυσθαι ἄνωγεν




15
schel, zo wekte ze bij elke Griek veel verlangen in het hart,
onstilbaar, tot oorlog voeren en vechten.
Terstond was de oorlog hen aantrekkelijker dan terugkeren
naar hun vaderland op hun gewelfde schepen.
De zoon van Atreus riep de Grieken toe zich uit te rusten
Ἀργείους· ἐν δ᾽ αὐτὸς ἐδύσετο νώροπα χαλκόν.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε,
τόν ποτέ οἱ Κινύρης δῶκε ξεινήϊον εἶναι.




20
en zelf stak hij zich in het fonkelend brons.
Eerst legde hij mooie scheenplaten om zijn schenen,
voorzien van zilveren knoppen;
daarna trok hij het pantser over zijn borst,
dat ooit Kinyres hem als gastgeschenk had gegeven;
πεύθετο γὰρ Κύπρον δὲ μέγα κλέος οὕνεκ᾽ Ἀχαιοὶ
ἐς Τροίην νήεσσιν ἀναπλεύσεσθαι ἔμελλον·
τοὔνεκά οἱ τὸν δῶκε χαριζόμενος βασιλῆϊ.
τοῦ δ᾽ ἤτοι δέκα οἶμοι ἔσαν μέλανος κυάνοιο,
δώδεκα δὲ χρυσοῖο καὶ εἴκοσι κασσιτέροιο·




25
want ook tot Kypros drong de wijde roep door dat de Grieken
van plan waren naar Troje te varen op hun schepen;
daarom schonk hij die, tot vreugde van de vorst.
Het telde tien stroken van donkerkleurig email,
twaalf van goud en twintig van tin;
κυάνεοι δὲ δράκοντες ὀρωρέχατο προτὶ δειρὴν
τρεῖς ἑκάτερθ᾽ ἴρισσιν ἐοικότες, ἅς τε Κρονίων
ἐν νέφεϊ στήριξε, τέρας μερόπων ἀνθρώπων.
ἀμφὶ δ᾽ ἄρ᾽ ὤμοισιν βάλετο ξίφος· ἐν δέ οἱ ἧλοι
χρύσειοι πάμφαινον, ἀτὰρ περὶ κουλεὸν ἦεν




30
en drie blauwe draken rekten zich aan weerszijden naar zijn hals,
regenbogen gelijk, die Kronos' zoon vasthangt
in het wolkendek als teken voor de sterfelijke mensen;
en om zijn schouders legde hij zijn zwaard: daarop
blonken gouden knoppen en hij stak in een zilveren schede
ἀργύρεον χρυσέοισιν ἀορτήρεσσιν ἀρηρός.
ἂν δ᾽ ἕλετ᾽ ἀμφιβρότην πολυδαίδαλον ἀσπίδα θοῦριν
καλήν, ἣν πέρι μὲν κύκλοι δέκα χάλκεοι ἦσαν,
ἐν δέ οἱ ὀμφαλοὶ ἦσαν ἐείκοσι κασσιτέροιο
λευκοί, ἐν δὲ μέσοισιν ἔην μέλανος κυάνοιο.




35
voorzien van een gouden draagband.
Dan nam hij het beschermende schild, goed vervaardigd en sterk,
mooi, waaromheen tien koperen ringen liepen,
bezet met twintig knoppen van tin,
wit, maar in het midden zat een knop van donkerblauw email.
τῇ δ᾽ ἐπὶ μὲν Γοργὼ βλοσυρῶπις ἐστεφάνωτο
δεινὸν δερκομένη, περὶ δὲ Δεῖμός τε Φόβος τε.
τῆς δ᾽ ἐξ ἀργύρεος τελαμὼν ἦν· αὐτὰρ ἐπ᾽ αὐτοῦ
κυάνεος ἐλέλικτο δράκων, κεφαλαὶ δέ οἱ ἦσαν
τρεῖς ἀμφιστρεφέες ἑνὸς αὐχένος ἐκπεφυυῖαι.




40
daarop was ter bekroning de gruwelijke Gorgoo afgebeeld
met grimmige blik, tussen de Angst en de Schrik.
De draagriem was van zilver en daarop slingerde zich
een donkere draak, die had drie koppen
naar weerszijden gewend en uit één nek gegroeid.
κρατὶ δ᾽ ἐπ᾽ ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρον
ἵππουριν· δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν.
εἵλετο δ᾽ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ
ὀξέα· τῆλε δὲ χαλκὸς ἀπ᾽ αὐτόφιν οὐρανὸν εἴσω
λάμπ᾽· ἐπὶ δ᾽ ἐγδούπησαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη




45
Op zijn hoofd zette hij de helm met vier beugels en twee horens
en een helmbos van paardenstaart: dreigend wuifde de helmbos erop;
en hij koos twee stevige lansen met bronzen punten, scherp;
van ver glom het brons ervan tot in de hemel;
en Athene en Hera lieten daarbij gedonder horen
τιμῶσαι βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.
ἡνιόχῳ μὲν ἔπειτα ἑῷ ἐπέτελλεν ἕκαστος
ἵππους εὖ κατὰ κόσμον ἐρυκέμεν αὖθ᾽ ἐπὶ τάφρῳ,
αὐτοὶ δὲ πρυλέες σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
ῥώοντ᾽· ἄσβεστος δὲ βοὴ γένετ᾽ ἠῶθι πρό.




50
tot eerbetoon aan de vorst van het goudrijke Mykene.
Ieder droeg aan zijn menner vervolgens op de wagens
in gelid op te stellen voor de gracht,
maar zelf stormden zij te voet vooruit in hun bewapening,
en een onblusbaar geschreeuw steeg op in de vroege morgen.
φθὰν δὲ μέγ᾽ ἱππήων ἐπὶ τάφρῳ κοσμηθέντες,
ἱππῆες δ᾽ ὀλίγον μετεκίαθον· ἐν δὲ κυδοιμὸν
ὦρσε κακὸν Κρονίδης, κατὰ δ᾽ ὑψόθεν ἧκεν ἐέρσας
αἵματι μυδαλέας ἐξ αἰθέρος, οὕνεκ᾽ ἔμελλε
πολλὰς ἰφθίμους κεφαλὰς Ἄϊδι προϊάψειν.




55
Zij stelden zich in gelid op ver vóór de ruiters bij de gracht
en de strijdwagens kwamen daar een stukje achter; maar Kronos' zoon
veroorzaakte een hevige paniek, want van omhoog stuurde hij
vanuit de hemel een bloeddauw omlaag, omdat hij van plan was
vele krachtige helden aan de Hades voor te werpen.
Τρῶες δ᾽ αὖθ᾽ ἑτέρωθεν ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο
Ἕκτορά τ᾽ ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀμύμονα Πουλυδάμαντα
Αἰνείαν θ᾽, ὃς Τρωσὶ θεὸς ὣς τίετο δήμῳ,
τρεῖς τ᾽ Ἀντηνορίδας Πόλυβον καὶ Ἀγήνορα δῖον
ἠΐθεόν τ᾽ Ἀκάμαντ᾽ ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν.




60
Aan hun kant verzamelden zich de Trojanen op de glooiende vlakte
rondom de grote Hektoor en de nobele Polydamas
en Aineias, die bij het volk der Trojanen als een god werd vereerd,
en rondom de drie zonen van Antenoor: Polybos en de edele Agenoor
en de jonge Akamas, de onsterfelijken gelijkend.
Ἕκτωρ δ᾽ ἐν πρώτοισι φέρ᾽ ἀσπίδα πάντοσ᾽ ἐΐσην,
οἷος δ᾽ ἐκ νεφέων ἀναφαίνεται οὔλιος ἀστὴρ
παμφαίνων, τοτὲ δ᾽ αὖτις ἔδυ νέφεα σκιόεντα,
ὣς Ἕκτωρ ὁτὲ μέν τε μετὰ πρώτοισι φάνεσκεν,
ἄλλοτε δ᾽ ἐν πυμάτοισι κελεύων· πᾶς δ᾽ ἄρα χαλκῷ




65
Hektoor voerde in de voorste linie zijn evenwichtige schild
zoals de verderfelijke hondsster van tussen de wolken oplicht
schitterend, en dan weer in een wolkenschaduw schuilgaat,
zo lichtte Hektoor nu eens op tussen de eersten, dan weer
deelde hij bevelen uit aan de achterhoede en hij schitterde door het brons
λάμφ᾽ ὥς τε στεροπὴ πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο.
οἳ δ᾽, ὥς τ᾽ ἀμητῆρες ἐναντίοι ἀλλήλοισιν
ὄγμον ἐλαύνωσιν ἀνδρὸς μάκαρος κατ᾽ ἄρουραν
πυρῶν ἢ κριθῶν· τὰ δὲ δράγματα ταρφέα πίπτει·
ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπ᾽ ἀλλήλοισι θορόντες




70
over zijn hele lijf als de bliksem van de aigisvoerende vader Zeus.
En zoals maaiers tegenover elkaar op de plantage
van een welgesteld heer bundels opwerpen van tarwe of gerst:
dicht opeen vallen de garven:
zo maaiden de Trojanen en Grieken dood en verderf, op elkaar
δῄουν, οὐδ᾽ ἕτεροι μνώοντ᾽ ὀλοοῖο φόβοιο.
ἴσας δ᾽ ὑσμίνη κεφαλὰς ἔχεν, οἳ δὲ λύκοι ὣς
θῦνον· Ἔρις δ᾽ ἄρ᾽ ἔχαιρε πολύστονος εἰσορόωσα·
οἴη γάρ ῥα θεῶν παρετύγχανε μαρναμένοισιν,
οἳ δ᾽ ἄλλοι οὔ σφιν πάρεσαν θεοί, ἀλλὰ ἕκηλοι




75
afspringend, geen van beide partijen dacht aan een schandelijke vlucht.
Het strijdgewoel toonde twee gelijke rijen van koppen die als wolven
te keer gingen; en de jammerverwekkende Twist verheugde zich bij de aanblik.
Want als enige van de goden was zij bij die worsteling aanwezig,
de andere goden waren daar niet, nee, die zaten rustig
σφοῖσιν ἐνὶ μεγάροισι καθήατο, ἧχι ἑκάστῳ
δώματα καλὰ τέτυκτο κατὰ πτύχας Οὐλύμποιο.
πάντες δ᾽ ᾐτιόωντο κελαινεφέα Κρονίωνα
οὕνεκ᾽ ἄρα Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι.
τῶν μὲν ἄρ᾽ οὐκ ἀλέγιζε πατήρ· ὃ δὲ νόσφι λιασθεὶς




80
terneer in hun paleis, waar voor ieder
een mooi verblijf was gebouwd in de plooien van de Olympos.
Allen nu beschuldigden de zoon van Kronos
dat hij van zins was de Trojanen de zege te schenken, maar daarom
bekommerde de vader zich niet: ver afgezonderd van de anderen
τῶν ἄλλων ἀπάνευθε καθέζετο κύδεϊ γαίων
εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν
χαλκοῦ τε στεροπήν, ὀλλύντάς τ᾽ ὀλλυμένους τε.
ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,
τόφρα μάλ᾽ ἀμφοτέρων βέλε᾽ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός·




85
zat hij neer, zich verlustigend in zijn aanzien
toeziende op de stad der Trojanen en de schepen der Grieken,
het geschitter van brons, de moordenden en vermoorden.
Zolang nu het ochtend was en het heilige daglicht nog aanzwol,
zolang troffen de pijlen van beide kanten doel en sneuvelde het krijgsvolk,
ἦμος δὲ δρυτόμος περ ἀνὴρ ὁπλίσσατο δεῖπνον
οὔρεος ἐν βήσσῃσιν, ἐπεί τ᾽ ἐκορέσσατο χεῖρας
τάμνων δένδρεα μακρά, ἅδος τέ μιν ἵκετο θυμόν,
σίτου τε γλυκεροῖο περὶ φρένας ἵμερος αἱρεῖ,
τῆμος σφῇ ἀρετῇ Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας




90
Maar rond de tijd dat de houthakker zijn ochtendbrood klaarmaakt
in het bergdal, wanneer hij zijn armen uitgeput heeft
met het kappen van hoge bomen en loomheid zijn hart binnensluipt
en trek naar lekker eten zijn gedachten bevangt,
rond die tijd braken de Grieken manhaftig door de linies
κεκλόμενοι ἑτάροισι κατὰ στίχας· ἐν δ᾽ Ἀγαμέμνων
πρῶτος ὄρουσ᾽, ἕλε δ᾽ ἄνδρα Βιάνορα ποιμένα λαῶν
αὐτόν, ἔπειτα δ᾽ ἑταῖρον Ὀϊλῆα πλήξιππον.
ἤτοι ὅ γ᾽ ἐξ ἵππων κατεπάλμενος ἀντίος ἔστη·
τὸν δ᾽ ἰθὺς μεμαῶτα μετώπιον ὀξέϊ δουρὶ




95
onder aanvuring van hun mannen in de gelederen. Daarbij stormde
Agamemnoon als eerste aan: hij doodde de aanvoerder Bianoor,
hemzelf en daarna zijn menner Oïleus.
Hij was namelijk van de wagen gesprongen en bleef voor hem staan,
en regelrecht stootte hij de strijdlustige met zijn scherpe lans
νύξ᾽, οὐδὲ στεφάνη δόρυ οἱ σχέθε χαλκοβάρεια,
ἀλλὰ δι᾽ αὐτῆς ἦλθε καὶ ὀστέου, ἐγκέφαλος δὲ
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο· δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα.
καὶ τοὺς μὲν λίπεν αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
στήθεσι παμφαίνοντας, ἐπεὶ περίδυσε χιτῶνας·




100
in het voorhoofd en zijn helm, zwaar van brons, hield de lans niet tegen,
nee, hij vloog erdoorheen en ook door zijn schedel en al zijn hersens
daarin werden bezoedeld: zo temde hij hem bij zijn aanval.
Hen liet de heerser der mannen Agamemnoon daar achter
met hun rompen ontbloot, want hun hemden trok hij uit.
αὐτὰρ ὃ βῆ Ἶσόν τε καὶ Ἄντιφον ἐξεναρίξων
υἷε δύω Πριάμοιο νόθον καὶ γνήσιον ἄμφω
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας· ὃ μὲν νόθος ἡνιόχευεν,
Ἄντιφος αὖ παρέβασκε περικλυτός· ὥ ποτ᾽ Ἀχιλλεὺς
Ἴδης ἐν κνημοῖσι δίδη μόσχοισι λύγοισι,




105
Toen ging hij af op op Ison en Antifon om hen uit te kleden,
twee zonen van Priamos, bastaard en één wettige,
samen op één wagen: de bastaard hield de teugels,
maar de beroemde Antifos stond naast hem; hen beiden had ooit
Achilleus met soepele wilgentakken geboeid toen hij hen te pakken had gekregen
ποιμαίνοντ᾽ ἐπ᾽ ὄεσσι λαβών, καὶ ἔλυσεν ἀποίνων.
δὴ τότε γ᾽ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο κατὰ στῆθος βάλε δουρί,
Ἄντιφον αὖ παρὰ οὖς ἔλασε ξίφει, ἐκ δ᾽ ἔβαλ᾽ ἵππων.
σπερχόμενος δ᾽ ἀπὸ τοῖιν ἐσύλα τεύχεα καλὰ




110
bij het hoeden van schapen in een dal van de Ida, en weer vrij gelaten voor losgeld.
Toen dan trof Atreus' zoon, Agamemnoon met veel macht,
de eerste met zijn lans in de borst boven de tepel, maar Antifon trof hij
met zijn zwaard langs de oren en hij stootte hem van de wagen.
En haastig beroofde hij hen beiden van hun mooie uitrusting,
γιγνώσκων· καὶ γάρ σφε πάρος παρὰ νηυσὶ θοῇσιν
εἶδεν, ὅτ᾽ ἐξ Ἴδης ἄγαγεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς.
ὡς δὲ λέων ἐλάφοιο ταχείης νήπια τέκνα
ῥηϊδίως συνέαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσιν
ἐλθὼν εἰς εὐνήν, ἁπαλόν τέ σφ᾽ ἦτορ ἀπηύρα·




115
hij kende hen, want beiden had hij vroeger gezien bij de snelle schepen
toen de snelvoetige Achilleus hen weg had gevoerd van de Ida.
En zoals een leeuw de welpjes van een snelle hinde
gemakkelijk vermaalt als hij ze tussen zijn krachtige tanden pakt
na op haar leger afgekomen te zijn: hij trekt er het zachte hart uit;
ἣ δ᾽ εἴ πέρ τε τύχῃσι μάλα σχεδόν, οὐ δύναταί σφι
χραισμεῖν· αὐτὴν γάρ μιν ὑπὸ τρόμος αἰνὸς ἱκάνει·
καρπαλίμως δ᾽ ἤϊξε διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην
σπεύδουσ᾽ ἱδρώουσα κραταιοῦ θηρὸς ὑφ᾽ ὁρμῆς·
ὣς ἄρα τοῖς οὔ τις δύνατο χραισμῆσαι ὄλεθρον




120
maar het ree is niet in staat te hulp te komen, ook al is het wel
dicht in de buurt, want een hevige siddering kruipt in haar poten
en snel vliegt ze weg door dicht struikgewas en en bezweet ijlt ze voort
uit angst voor de aanval van het sterke wilde beest:
zó nu was geen van de Trojanen in staat hen voor verderf te behoeden,
Τρώων, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπ᾽ Ἀργείοισι φέβοντο.
αὐτὰρ ὃ Πείσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον μενεχάρμην
υἱέας Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος, ὅς ῥα μάλιστα
χρυσὸν Ἀλεξάνδροιο δεδεγμένος ἀγλαὰ δῶρα
οὐκ εἴασχ᾽ Ἑλένην δόμεναι ξανθῷ Μενελάῳ,




125
nee, zij moesten ook zelf vluchten voor de Grieken.
Toen ging Agamemnoon af op Peisander en de onverschrokken
Hippolochos, zonen van de schrandere Antimachos, die, in ruil voor
schitterende geschenken van Paris het sterkst had
ontraden Helena uit te leveren aan de blonde Menelaos;
τοῦ περ δὴ δύο παῖδε λάβε κρείων Ἀγαμέμνων
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας, ὁμοῦ δ᾽ ἔχον ὠκέας ἵππους·
ἐκ γάρ σφεας χειρῶν φύγον ἡνία σιγαλόεντα,
τὼ δὲ κυκηθήτην· ὃ δ᾽ ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς
Ἀτρεΐδης· τὼ δ᾽ αὖτ᾽ ἐκ δίφρου γουναζέσθην·




130
van hem dan kreeg de machtige Agamemnoon twee zonen te pakken,
die in één wagen stonden en samen de snelle paarden
probeerden in toom te houden: de glanzende leidsels ware uit hun handen
geglipt en de twee dieren steigerden: als een leeuw sprong Atreus' zoon
op hen af en zij smeekten beiden vanaf de wagen:
ζώγρει Ἀτρέος υἱέ, σὺ δ᾽ ἄξια δέξαι ἄποινα·
πολλὰ δ᾽ ἐν Ἀντιμάχοιο δόμοις κειμήλια κεῖται
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,
τῶν κέν τοι χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσι᾽ ἄποινα,
εἰ νῶϊ ζωοὺς πεπύθοιτ᾽ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.




135
'Neem ons levend gevangen, zoon van Atreus, in ruil voor een goede losprijzen:
veel schatten liggen in het paleis van Antimachos,
brons en goud en goed gesmeed ijzer,
daarvan zal onze vader je graag onmetelijke losprijs betalen,
als hij verneemt dat wij nog in leven zijn bij de schepen der Grieken'.
ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην βασιλῆα
μειλιχίοις ἐπέεσσιν· ἀμείλικτον δ᾽ ὄπ᾽ ἄκουσαν·
εἰ μὲν δὴ Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος υἱέες ἐστόν,
ὅς ποτ᾽ ἐνὶ Τρώων ἀγορῇ Μενέλαον ἄνωγεν
ἀγγελίην ἐλθόντα σὺν ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ




140
Zo spraken zij beiden jammerend tot de koning met vleiende woorden;
maar zij kregen een onvermurwbare stem te horen:
'Als jullie beiden zonen zijn van de sluwe Antimachos,
die eens in de raad der Trojanen opriep Menelaos te doden
toen die als gezant met de godgelijke Odysseus daarheen
αὖθι κατακτεῖναι μηδ᾽ ἐξέμεν ἂψ ἐς Ἀχαιούς,
νῦν μὲν δὴ τοῦ πατρὸς ἀεικέα τίσετε λώβην.
ἦ, καὶ Πείσανδρον μὲν ἀφ᾽ ἵππων ὦσε χαμᾶζε
δουρὶ βαλὼν πρὸς στῆθος· ὃ δ᾽ ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη.
Ἱππόλοχος δ᾽ ἀπόρουσε, τὸν αὖ χαμαὶ ἐξενάριξε




145
en hem niet meer terug te laten keren naar de Grieken,
dan betalen jullie nu de tol voor de schandalige daad van je vader'.
Dat zei hij, en Peisander stootte hij van de wagen op de grond
door een treffer met zijn speer in de borst; en hij rolde achterover op de grond.
Hippolochos sprong van de wagen, maar daar doodde hij hem:
χεῖρας ἀπὸ ξίφεϊ τμήξας ἀπό τ᾽ αὐχένα κόψας,
ὅλμον δ᾽ ὣς ἔσσευε κυλίνδεσθαι δι᾽ ὁμίλου.
τοὺς μὲν ἔασ᾽· ὃ δ᾽ ὅθι πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες,
τῇ ῥ᾽ ἐνόρουσ᾽, ἅμα δ᾽ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί.
πεζοὶ μὲν πεζοὺς ὄλεκον φεύγοντας ἀνάγκῃ,




150
hij hakte zijn armen af met zijn zwaard en sneed zijn keel door
en hij schopte hem weg om als een wals door het gewoel te rollen;
daarna liet hij hen achter en rende daarheen, waar de linies het dichtst
opeendrongen, en met hem andere goed gescheenweerde Grieken.
Voetvolk vernietigde voetvolk, dat onder hun drang op de vlucht sloeg
ἱππεῖς δ᾽ ἱππῆας· ὑπὸ δέ σφισιν ὦρτο κονίη
ἐκ πεδίου, τὴν ὦρσαν ἐρίγδουποι πόδες ἵππων
χαλκῷ δηϊόωντες· ἀτὰρ κρείων Ἀγαμέμνων
αἰὲν ἀποκτείνων ἕπετ᾽ Ἀργείοισι κελεύων.
ὡς δ᾽ ὅτε πῦρ ἀΐδηλον ἐν ἀξύλῳ ἐμπέσῃ ὕλῃ,




155
en wagenstrijders sloegen wagenstrijders neer - onder hen warrelde
stofwolken op van de vlakte, die de paardenhoeven dreunend opwierpen -
moordend met hun brons. Maar de machtige Agamemnoon ging
maar verder met doden en het aanvuren van de Grieken.
Zoals verterend vuur zich stort op een houtrijk bos
πάντῃ τ᾽ εἰλυφόων ἄνεμος φέρει, οἳ δέ τε θάμνοι
πρόρριζοι πίπτουσιν ἐπειγόμενοι πυρὸς ὁρμῇ·
ὣς ἄρ᾽ ὑπ᾽ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι πῖπτε κάρηνα
Τρώων φευγόντων, πολλοὶ δ᾽ ἐριαύχενες ἵπποι
κείν᾽ ὄχεα κροτάλιζον ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας




160
- de wervelende wind voert het overal heen en de struiken
vallen dicht opeen met wortel en al onder drang van het vuur -
zó vielen onder de drang van Atreus' zoon Agamemnoon
de hoofden der Trojanen op hun vlucht, en veel paarden met stevige nekken
sleepten lege wagens achter zich aan tussen de slachtpartijen
ἡνιόχους ποθέοντες ἀμύμονας· οἳ δ᾽ ἐπὶ γαίῃ
κείατο, γύπεσσιν πολὺ φίλτεροι ἢ ἀλόχοισιν.

bij gebrek aan hun fiere menners: die lagen namelijk
op de aarde, de gieren meer welkom dan hun vrouwen.




11,163- 283: Agamemnoon jaagt de Trojanen naar de stad.


Ἕκτορα δ᾽ ἐκ βελέων ὕπαγε Ζεὺς ἔκ τε κονίης
ἔκ τ᾽ ἀνδροκτασίης ἔκ θ᾽ αἵματος ἔκ τε κυδοιμοῦ·
Ἀτρεΐδης δ᾽ ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων.


165
- Nu voerde Zeus Hektoor weg uit het schootsveld der pijlen
en uit de slachtpartij, het bloedbad en de verschrikking;
maar Atreus' zoon achtervolgde hem woest, zijn mannen aanhitsend.
οἳ δὲ παρ᾽ Ἴλου σῆμα παλαιοῦ Δαρδανίδαο
μέσσον κὰπ πεδίον παρ᾽ ἐρινεὸν ἐσσεύοντο
ἱέμενοι πόλιος· ὃ δὲ κεκλήγων ἕπετ᾽ αἰεὶ
Ἀτρεΐδης, λύθρῳ δὲ παλάσσετο χεῖρας ἀάπτους.
ἀλλ᾽ ὅτε δὴ Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκοντο,




170
Zij vluchtten langs het graf van de oude Ilos, Dardanos' zoon,
dwars over de vlakte langs de vijgeboom, begerig de stad
te bereiken; maar Atreus' zoon achtervolgde hen steeds schreeuwend,
met bloederig vuil bevlekte hij zijn ongenaakbare handen.
Maar toen zij de Skaische poort en de eik daar bereikten
ἔνθ᾽ ἄρα δὴ ἵσταντο καὶ ἀλλήλους ἀνέμιμνον.
οἳ δ᾽ ἔτι κὰμ μέσσον πεδίον φοβέοντο βόες ὥς,
ἅς τε λέων ἐφόβησε μολὼν ἐν νυκτὸς ἀμολγῷ
πάσας· τῇ δέ τ᾽ ἰῇ ἀναφαίνεται αἰπὺς ὄλεθρος·
τῆς δ᾽ ἐξ αὐχέν᾽ ἔαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσι




175
hielden zij daar halt en wachtten elkaar op:
want anderen renden nog door de vlakte als een kudde runderen
die door een leeuw opgejaagd wordt wanneer die in het nachtelijk duister
hen allemaal voor zich uit jaagt: voor één gaapt het steile verderf,
die grijpt hij bij de nek en kraakt die eerst met zijn sterkte tanden
πρῶτον, ἔπειτα δέ θ᾽ αἷμα καὶ ἔγκατα πάντα λαφύσσει·
ὣς τοὺς Ἀτρεΐδης ἔφεπε κρείων Ἀγαμέμνων
αἰὲν ἀποκτείνων τὸν ὀπίστατον· οἳ δ᾽ ἐφέβοντο.
πολλοὶ δὲ πρηνεῖς τε καὶ ὕπτιοι ἔκπεσον ἵππων
Ἀτρεΐδεω ὑπὸ χερσί· περὶ πρὸ γὰρ ἔγχεϊ θῦεν.




180
daarna slurpt hij het bloed en alle ingewanden:
zó achtervolgde hen Atreus' zoon, de machtige Agamemnoon
steeds de achterste dodend; en de anderen vluchtten verder.
Velen stortten voorover of ruggelings van hun wagens
door toedoen van Agamemnoon, want rondom woedde hij met zijn lans.
ἀλλ᾽ ὅτε δὴ τάχ᾽ ἔμελλεν ὑπὸ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος
ἵξεσθαι, τότε δή ῥα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε
Ἴδης ἐν κορυφῇσι καθέζετο πιδηέσσης
οὐρανόθεν καταβάς· ἔχε δ᾽ ἀστεροπὴν μετὰ χερσίν.
Ἶριν δ᾽ ὄτρυνε χρυσόπτερον ἀγγελέουσαν·




185
Maar toen hij onderaan de steile stad en haar muren zou komen,
toen dan zette de vader van mensen en goden zich neer
op de top van de bronrijke Ida, neergedaald uit de hemel:
hij hield de bliksem vast in zijn handen.
De goudgewiekte Iris gaf hij bevel een boodschap over te brengen:
βάσκ᾽ ἴθι Ἶρι ταχεῖα, τὸν Ἕκτορι μῦθον ἐνίσπες·
ὄφρ᾽ ἂν μέν κεν ὁρᾷ Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
θύνοντ᾽ ἐν προμάχοισιν ἐναίροντα στίχας ἀνδρῶν,
τόφρ᾽ ἀναχωρείτω, τὸν δ᾽ ἄλλον λαὸν ἀνώχθω
μάρνασθαι δηΐοισι κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην.




190
'Ga, snelle Iris en breng mijn woord over aan Hektoor,
zolang hij Agamemnoon, de krijgsheer, ziet razen
onder de voorstrijders en verderf zaaien onder de linies,
zo lang moet hij wijken maar het verdere krijgsvolk aansporen
de vijand te bevechten in een ultieme strijd.
αὐτὰρ ἐπεί κ᾽ ἢ δουρὶ τυπεὶς ἢ βλήμενος ἰῷ
εἰς ἵππους ἅλεται, τότε οἱ κράτος ἐγγυαλίξω
κτείνειν εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκηται
δύῃ τ᾽ ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ.
ὣς ἔφατ᾽, οὐδ᾽ ἀπίθησε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις,




195
Maar zodra hij, getroffen door een lans of een pijlschot,
op zijn wagen springt, dán zal ik hem kracht schenken
tot doden, totdat hij de evenwichtige schepen bereikt
en de zon ondergaat en de onweerstaanbare duisternis opkomt'.
Dat zei hij, en Iris, snel als de wind, gehoorzaamde hem,
βῆ δὲ κατ᾽ Ἰδαίων ὀρέων εἰς Ἴλιον ἱρήν.
εὗρ᾽ υἱὸν Πριάμοιο δαΐφρονος Ἕκτορα δῖον
ἑσταότ᾽ ἔν θ᾽ ἵπποισι καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν·
ἀγχοῦ δ᾽ ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις·
Ἕκτορ υἱὲ Πριάμοιο Διὶ μῆτιν ἀτάλαντε




200
Zij daalde af van het Idagebergte naar het gewijde Troje,
en trof de zoon van de fiere Priamos, de nobele Hektoor
staande in zijn stevig gebouwde strijdkar.
Dichtbij hem ging de snelvoetige Iris staan en zei hem:
'Hektoor, zoon van Priamos, tegen Zeus opbiedend in schranderheid,
Ζεύς με πατὴρ προέηκε τεῒν τάδε μυθήσασθαι.
ὄφρ᾽ ἂν μέν κεν ὁρᾷς Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
θύνοντ᾽ ἐν προμάχοισιν, ἐναίροντα στίχας ἀνδρῶν,
τόφρ᾽ ὑπόεικε μάχης, τὸν δ᾽ ἄλλον λαὸν ἄνωχθι
μάρνασθαι δηΐοισι κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην.




205
Vader Zeus zond mij uit om je deze boodschap over te brengen:
zoalng je de krijgsheer Agamemnoon ziet razen
onder de voorstrijders, de linies der mannen afslachtend,
zó lang moet je de strijd vermijden maar de rest van het krijgsvolk
aanvuren om in krachtige strijd de vijand te bevechten.
αὐτὰρ ἐπεί κ᾽ ἢ δουρὶ τυπεὶς ἢ βλήμενος ἰῷ
εἰς ἵππους ἅλεται, τότε τοι κράτος ἐγγυαλίξει
κτείνειν, εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκηαι
δύῃ τ᾽ ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ.
ἣ μὲν ἄρ᾽ ὣς εἰποῦσ᾽ ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,




210
Maar wanneer hij, getroffen door een lans of een pijlschot
op zijn wagen springt, dan zal hij je kracht verlenen om te moorden,
totdat je de evenwichtige schepen bereikt hebt en de zon
ondergaat en de onweerstaanbare duisternis intreedt'.
Na deze vermaning ging de snelvoetige Iris heen.
Ἕκτωρ δ᾽ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε,
πάλλων δ᾽ ὀξέα δοῦρα κατὰ στρατὸν ᾤχετο πάντῃ
ὀτρύνων μαχέσασθαι, ἔγειρε δὲ φύλοπιν αἰνήν.
οἳ δ᾽ ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν,
Ἀργεῖοι δ᾽ ἑτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας.




215
Hektoor sprong dus van de wagen op de grond met zijn wapens
en zijn lansen drillend stapte hij overal door het leger,
aanvurend tot vechten, en hij verwekte een gruwelijk strijdgewoel.
Zij maakten rechtsomkeert en maakten front tegen de Grieken,
maar de Grieken van hun kant verstevigden hun aanvalslinies.
ἀρτύνθη δὲ μάχη, στὰν δ᾽ ἀντίοι· ἐν δ᾽ Ἀγαμέμνων
πρῶτος ὄρουσ᾽, ἔθελεν δὲ πολὺ προμάχεσθαι ἁπάντων.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχουσαι
ὅς τις δὴ πρῶτος Ἀγαμέμνονος ἀντίον ἦλθεν
ἢ αὐτῶν Τρώων ἠὲ κλειτῶν ἐπικούρων.




220
De strijd verhevigde en zij hielden tegen elkaar stand. Vooraan
snelde Agamemnoon toe want hij wilde de allereerste in de strijd zijn.
Vertel mij nu, Muzen, die uw woonplaats op de Olympos hebt,
wie dan als eerste tegen Agamemnoon in het strijdperk trad
hetzij van de Trojanen zelf, hetzij van hun befaamde bondgenoten.
Ἰφιδάμας Ἀντηνορίδης ἠΰς τε μέγας τε
ὃς τράφη ἐν Θρῄκῃ ἐριβώλακι μητέρι μήλων·
Κισσῆς τόν γ᾽ ἔθρεψε δόμοις ἔνι τυτθὸν ἐόντα
μητροπάτωρ, ὃς τίκτε Θεανὼ καλλιπάρῃον·
αὐτὰρ ἐπεί ῥ᾽ ἥβης ἐρικυδέος ἵκετο μέτρον,




225
Ifidamas was dat, de zoon van Antenoor, groot en fors,
opgegroeid in het grofkluitige Thrakië, moederland van schapen;
Toen hij nog een peuter was, had Kisses hem grootgebracht in zijn huis,
zijn opa van moeders kant, die de schoonwangige Theanoo had verwekt;
toen hij de mijlpaal bereikt had van de leeftijd der volwassenheid,
αὐτοῦ μιν κατέρυκε, δίδου δ᾽ ὅ γε θυγατέρα ἥν·
γήμας δ᾽ ἐκ θαλάμοιο μετὰ κλέος ἵκετ᾽ Ἀχαιῶν
σὺν δυοκαίδεκα νηυσὶ κορωνίσιν, αἵ οἱ ἕποντο.
τὰς μὲν ἔπειτ᾽ ἐν Περκώτῃ λίπε νῆας ἐΐσας,
αὐτὰρ ὃ πεζὸς ἐὼν ἐς Ἴλιον εἰληλούθει·




230
probeerde hij hem daar te houden door zijn dochter aan hem uit te huwen;
maar, eenmaal gehuwd, verliet hij zijn bruidsvertrek en volgde
de roep van de Grieken met twaalf gewelfde schepen bij zich.
Die stabiele schepen liet hij achter bij Perkope
en te voet was hij naar Ilios getrokken.
ὅς ῥα τότ᾽ Ἀτρεΐδεω Ἀγαμέμνονος ἀντίον ἦλθεν.
οἳ δ᾽ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Ἀτρεΐδης μὲν ἅμαρτε, παραὶ δέ οἱ ἐτράπετ᾽ ἔγχος,
Ἰφιδάμας δὲ κατὰ ζώνην θώρηκος ἔνερθε
νύξ᾽, ἐπὶ δ᾽ αὐτὸς ἔρεισε βαρείῃ χειρὶ πιθήσας·




235
Hij nu trad toen Atreus' zoon Agamemnoon tegemoet
en toen zij elkaar dicht waren genaderd
miste Atreus' zoon hem, want zijn lans raakte uit koers,
maar Ifidamas stootte de zijne door zijn gordel onder zijn pantser,
en hij legde heel zijn kracht erin, vol vertrouwen op zijn stevige armen;
οὐδ᾽ ἔτορε ζωστῆρα παναίολον, ἀλλὰ πολὺ πρὶν
ἀργύρῳ ἀντομένη μόλιβος ὣς ἐτράπετ᾽ αἰχμή.
καὶ τό γε χειρὶ λαβὼν εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
ἕλκ᾽ ἐπὶ οἷ μεμαὼς ὥς τε λίς, ἐκ δ᾽ ἄρα χειρὸς
σπάσσατο· τὸν δ᾽ ἄορι πλῆξ᾽ αὐχένα, λῦσε δὲ γυῖα.




240
maar hij wist toch de schitterende gordel niet te doorboren, nee,
veel eerder al boog de punt krom als van lood bij contact met zilver.
En de wijd heersende Agamemnoon greep hem vast met zijn hand
en woedend als een leeuwin trok hij er aan en hij rukte hem uit zijn hand,
en met zijn zwaard sloeg hij hem in zijn nek en velde hem.
ὣς ὃ μὲν αὖθι πεσὼν κοιμήσατο χάλκεον ὕπνον
οἰκτρὸς ἀπὸ μνηστῆς ἀλόχου, ἀστοῖσιν ἀρήγων,
κουριδίης, ἧς οὔ τι χάριν ἴδε, πολλὰ δ᾽ ἔδωκε·
πρῶθ᾽ ἑκατὸν βοῦς δῶκεν, ἔπειτα δὲ χίλι᾽ ὑπέστη
αἶγας ὁμοῦ καὶ ὄϊς, τά οἱ ἄσπετα ποιμαίνοντο.




245
Zo viel daar die ongelukkige in een bronzen slaap
in de strijd voor zijn volk, ver van zijn wettige vrouw,
van wie hij geen vreugde zag en voor wie hij veel had betaald:
eerst al honderd runderen, daarbovenop beloofde hij
duizend stuks kleinvee, geiten en schapen, die hij in overvloed bezat.
δὴ τότε γ᾽ Ἀτρεΐδης Ἀγαμέμνων ἐξενάριξε,
βῆ δὲ φέρων ἀν᾽ ὅμιλον Ἀχαιῶν τεύχεα καλά.
τὸν δ᾽ ὡς οὖν ἐνόησε Κόων ἀριδείκετος ἀνδρῶν
πρεσβυγενὴς Ἀντηνορίδης, κρατερόν ῥά ἑ πένθος
ὀφθαλμοὺς ἐκάλυψε κασιγνήτοιο πεσόντος.




250
Toen dan ontwapende de zoon van Atreus, Agamemnoon, hem
en hij ging de mooie uitrusting naar de drom der Grieken brengen.
Maar toen Koöon, uitblinkend onder de mannen, hem in het vizier kreeg,
de oudste zoon van Antenoor, trok een smartelijke floers over zijn ogen
om zijn broer die gesneuveld was.
στῆ δ᾽ εὐρὰξ σὺν δουρὶ λαθὼν Ἀγαμέμνονα δῖον,
νύξε δέ μιν κατὰ χεῖρα μέσην ἀγκῶνος ἔνερθε,
ἀντικρὺ δὲ διέσχε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή.
ῥίγησέν τ᾽ ἄρ᾽ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὧς ἀπέληγε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο,




255
Ongezien door de nobele Agamemnoon kwam hij opzij van hem staan
en stootte hem midden in de arm, onder de elleboog
en de punt van de blinkende lans ging er dwars doorheen;
en daarop overviel een huivering de krijgsheer Agamemnoon,
maar toch liet hij niet af van vechten en oorlog,
ἀλλ᾽ ἐπόρουσε Κόωνι ἔχων ἀνεμοτρεφὲς ἔγχος.
ἤτοι ὃ Ἰφιδάμαντα κασίγνητον καὶ ὄπατρον
ἕλκε ποδὸς μεμαώς, καὶ ἀΰτει πάντας ἀρίστους·
τὸν δ᾽ ἕλκοντ᾽ ἀν᾽ ὅμιλον ὑπ᾽ ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης
οὔτησε ξυστῷ χαλκήρεϊ, λῦσε δὲ γυῖα·




260
nee, hij sprong af op Koöon met zijn door geblaas geharde lanspunt;
die probeerde nog zijn broer Ifidamas, het kind van zijn vader,
haastig weg te slepen bij zijn voet, en hij riep alle vorsten te hulp,
maar terwijl de een deze voorttrok door het gewoel verwondde de ander hem
onder het schild door met zijn bronspuntige speer en zo velde hij hem;
τοῖο δ᾽ ἐπ᾽ Ἰφιδάμαντι κάρη ἀπέκοψε παραστάς.
ἔνθ᾽ Ἀντήνορος υἷες ὑπ᾽ Ἀτρεΐδῃ βασιλῆϊ
πότμον ἀναπλήσαντες ἔδυν δόμον Ἄϊδος εἴσω.
αὐτὰρ ὃ τῶν ἄλλων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν
ἔγχεΐ τ᾽ ἄορί τε μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν,




265
en zijn hoofd hakte hij af, terwijl hij nog stond bij Ifidamas.
Zo gingen de zonen van Antenoor door toedoen van vorst
Agamemnoon de Hades binnen en bereikten hun doodslot
Maar hij bleef de linies der vijanden bestoken
met zijn lans en zijn zwaard en reusachtige stenen,
ὄφρά οἱ αἷμ᾽ ἔτι θερμὸν ἀνήνοθεν ἐξ ὠτειλῆς.
αὐτὰρ ἐπεὶ τὸ μὲν ἕλκος ἐτέρσετο, παύσατο δ᾽ αἷμα,
ὀξεῖαι δ᾽ ὀδύναι δῦνον μένος Ἀτρεΐδαο.
ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ἂν ὠδίνουσαν ἔχῃ βέλος ὀξὺ γυναῖκα
δριμύ, τό τε προϊεῖσι μογοστόκοι Εἰλείθυιαι




270
zolang hem het warme bloed uit zijn wond opwelde,
maar toen de wond dichttrok en opdroogde en de bloeding afnam,
staken er stekende pijnen op bij de krachtige zoon van Atreus;
en zoals wanneer een stekende pijn een vrouw in weeën treft,
een pijn die de weeënwekkende Eileithyïen haar zenden,
Ἥρης θυγατέρες πικρὰς ὠδῖνας ἔχουσαι,
ὣς ὀξεῖ᾽ ὀδύναι δῦνον μένος Ἀτρεΐδαο.
ἐς δίφρον δ᾽ ἀνόρουσε, καὶ ἡνιόχῳ ἐπέτελλε
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν· ἤχθετο γὰρ κῆρ.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·




275
de dochters van Hera met hun snerpende pijnen,
zo scherpe pijnen drongen binnen in de de krachtige zoon van Atreus.
Nu sprong hij op zijn wagen en gaf zijn menner de opdracht
naar de gewelfde schepen te rijden, want zijn hart begaf het van pijn.
Maar schel schreeuwde hij de Grieken toe:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ὑμεῖς μὲν νῦν νηυσὶν ἀμύνετε ποντοπόροισι
φύλοπιν ἀργαλέην, ἐπεὶ οὐκ ἐμὲ μητίετα Ζεὺς
εἴασε Τρώεσσι πανημέριον πολεμίζειν.
ὣς ἔφαθ᾽, ἡνίοχος δ᾽ ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους




280
'Vrienden, aanvoerders en leiders der Grieken,
houden jullie nu weg van de zee doorklievende schepen
de gruwelijke strijd, niet toch staat de planmakende Zeus toe
dat ik de hele dag oorlog voer tegen de Trojanen'.
Zo sprak hij en de menner zweepte de paarden met mooie manen op
νῆας ἔπι γλαφυράς· τὼ δ᾽ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην·
ἄφρεον δὲ στήθεα, ῥαίνοντο δὲ νέρθε κονίῃ
τειρόμενον βασιλῆα μάχης ἀπάνευθε φέροντες.


naar de gewelfde schepen: zij draafden gewillig:
schuim bespatte hun borst en stof stoof van onder tegen hun buik
terwijl zij de lijdende vorst wegvoerden uit het gevecht.



11,284 - 400: Hektoor leidt een tegenaktie.

Ἕκτωρ δ᾽ ὡς ἐνόησ᾽ Ἀγαμέμνονα νόσφι κιόντα
Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
οἴχετ᾽ ἀνὴρ ὤριστος, ἐμοὶ δὲ μέγ᾽ εὖχος ἔδωκε
Ζεὺς Κρονίδης· ἀλλ᾽ ἰθὺς ἐλαύνετε μώνυχας ἵππους
ἰφθίμων Δαναῶν, ἵν᾽ ὑπέρτερον εὖχος ἄρησθε.






290
- Maar toen Hektoor van ver zag dat Agamemnoon zich terugtrok,
beval hij de Trojanen en Lykiërs luid roepend:
'Trojanen en Lykiërs en Dardanen, die vechten van man tegen man,
laat je nu van je beste kant zien en wees je onstuimige kracht indachtig!
De sterkste tegenstander gaat er vandoor en Zeus, Kronos' zoon,
schonk mij grote roem; drijf de eenhoevige paarden recht af
op de krachtige Grieken om nog grotere roem te behalen.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
ὡς δ᾽ ὅτε πού τις θηρητὴρ κύνας ἀργιόδοντας
σεύῃ ἐπ᾽ ἀγροτέρῳ συῒ καπρίῳ ἠὲ λέοντι,
ὣς ἐπ᾽ Ἀχαιοῖσιν σεῦε Τρῶας μεγαθύμους
Ἕκτωρ Πριαμίδης βροτολοιγῷ ἶσος Ἄρηϊ.




295
Met deze woorden hitste hij ieders kracht en strijdludt aan;
en zoals wanneer wel een jager zijn wittandige honden aanjaagt
tegen een wild zwijn of een leeuw
zó joeg hij de fiere Trojanen aan tegen de Grieken,
Hektoor, Priamos' zoon, als de mensenverdelgende Ares.
αὐτὸς δ᾽ ἐν πρώτοισι μέγα φρονέων ἐβεβήκει,
ἐν δ᾽ ἔπεσ᾽ ὑσμίνῃ ὑπεραέϊ ἶσος ἀέλλῃ,
ἥ τε καθαλλομένη ἰοειδέα πόντον ὀρίνει.
ἔνθα τίνα πρῶτον, τίνα δ᾽ ὕστατον ἐξενάριξεν
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν;




300
En zelf stapte hij, vol zelfvertrouwen, voort onder de eersten
en hij stortte zich in het gewoel als een hevig waaiende storm
die de violetgekleurde zee bespringt en opzweept.
Wie dan velde Hektoor, Priamos' zoon, het eerst,
wie het laatst, toen Zeus hem roem toestond?
Ἀσαῖον μὲν πρῶτα καὶ Αὐτόνοον καὶ Ὀπίτην
καὶ Δόλοπα Κλυτίδην καὶ Ὀφέλτιον ἠδ᾽ Ἀγέλαον
Αἴσυμνόν τ᾽ Ὦρόν τε καὶ Ἱππόνοον μενεχάρμην.
τοὺς ἄρ᾽ ὅ γ᾽ ἡγεμόνας Δαναῶν ἕλεν, αὐτὰρ ἔπειτα
πληθύν, ὡς ὁπότε νέφεα Ζέφυρος στυφελίξῃ




305
Eerst Asaios, Autonoös en Opites
en ook Dolops, zoon van Klutios, en Ofeltios en Agelaos
en Aisymnos en Ooros en de strijdlustige Hipponoös,
die aanvoerders van de Grieken doodde hij, en daarna
een zoveel krijgsvolk als de Zefyros wolken voortjaagt
ἀργεστᾶο Νότοιο βαθείῃ λαίλαπι τύπτων·
πολλὸν δὲ τρόφι κῦμα κυλίνδεται, ὑψόσε δ᾽ ἄχνη
σκίδναται ἐξ ἀνέμοιο πολυπλάγκτοιο ἰωῆς·
ὣς ἄρα πυκνὰ καρήαθ᾽ ὑφ᾽ Ἕκτορι δάμνατο λαῶν.
ἔνθά κε λοιγὸς ἔην καὶ ἀμήχανα ἔργα γένοντο,




310
als hij stoot op de diepe storm van de heldermakende Notos:
veel gezwollen golving rolt dan voort, en hoog spat het schuim op
door het gieren van de wind die uiteenslaat:
zó veel hoofden van krijgslui vielen door toedoen van Hektoor.
Toen heerste verderf en hopeloos zou elk zwoegen gebleken zijn en nu
καί νύ κεν ἐν νήεσσι πέσον φεύγοντες Ἀχαιοί,
εἰ μὴ Τυδεΐδῃ Διομήδεϊ κέκλετ᾽ Ὀδυσσεύς·
Τυδεΐδη τί παθόντε λελάσμεθα θούριδος ἀλκῆς;
ἀλλ᾽ ἄγε δεῦρο πέπον, παρ᾽ ἔμ᾽ ἵσταο· δὴ γὰρ ἔλεγχος
ἔσσεται εἴ κεν νῆας ἕλῃ κορυθαίολος Ἕκτωρ.




315
zouden de Grieken op een vlucht zich op de schepen gestort hebben,
als niet Odysseus tot Diomedes, Tydeus' zoon, had geroepen:
'Zoon van Tydeus, wat is er dat wij de manhafte weerkracht verliezen?
vooruit, maatje, sta me bij; want het zal toch deerniswekkend zijn
als Hektoor met zijn koperen helm de schepen zou innemen!'.
τὸν δ᾽ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
ἤτοι ἐγὼ μενέω καὶ τλήσομαι· ἀλλὰ μίνυνθα
ἡμέων ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ νεφεληγερέτα Ζεὺς
Τρωσὶν δὴ βόλεται δοῦναι κράτος ἠέ περ ἡμῖν.
ἦ καὶ Θυμβραῖον μὲν ἀφ᾽ ἵππων ὦσε χαμᾶζε




320
En hem sprak ten antwoord de krachtige Diomedes:
'Heus ik ga standhouden en zal hen trotseren; maar gering zal
onze vreugde zijn, daar de wolkenverzamelaar Zeus
aan de Trojanen liever kracht zal geven dan aan ons'.
Met deze woorden stootte hij Thymbaios van zijn wagen tegen de grond
δουρὶ βαλὼν κατὰ μαζὸν ἀριστερόν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
ἀντίθεον θεράποντα Μολίονα τοῖο ἄνακτος.
τοὺς μὲν ἔπειτ᾽ εἴασαν, ἐπεὶ πολέμου ἀπέπαυσαν·
τὼ δ᾽ ἀν᾽ ὅμιλον ἰόντε κυδοίμεον, ὡς ὅτε κάπρω
ἐν κυσὶ θηρευτῇσι μέγα φρονέοντε πέσητον·




325
door een treffer met zijn lans in zijn linkerborst; en Odysseus
Molioon, de kostbare dienaar van die vorst.
Hen lieten zij daarna achter, daar zij het vechten toch moesten staken;
maar beiden stortten zij zich in het strijdgewoel, zoals wanneer
wilde zwijnen zich overmoedig op jachthonden storten:
ὣς ὄλεκον Τρῶας πάλιν ὀρμένω· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
ἀσπασίως φεύγοντες ἀνέπνεον Ἕκτορα δῖον.
ἔνθ᾽ ἑλέτην δίφρόν τε καὶ ἀνέρε δήμου ἀρίστω
υἷε δύω Μέροπος Περκωσίου, ὃς περὶ πάντων
ᾔδεε μαντοσύνας, οὐδὲ οὓς παῖδας ἔασκε




330
zó stormden zij opnieuw af op de Trojanen; en de Grieken
herademden verheugd, nu zij aan de machtige Hektoor ontsnapten.
Toen doodden zij samen twee man op hun wagen, de besten van hun volk,
twee zonen van Merops, uit Perkote, die allen overtrof
in waarzeggerskunst en zijn zonen niet op wilde laten trekken
στείχειν ἐς πόλεμον φθισήνορα· τὼ δέ οἱ οὔ τι
πειθέσθην· κῆρες γὰρ ἄγον μέλανος θανάτοιο.
τοὺς μὲν Τυδεΐδης δουρικλειτὸς Διομήδης
θυμοῦ καὶ ψυχῆς κεκαδὼν κλυτὰ τεύχε᾽ ἀπηύρα·
Ἱππόδαμον δ᾽ Ὀδυσεὺς καὶ Ὑπείροχον ἐξενάριξεν.




335
naar de mannendodende oorlog; maar zij gehoorzaamden hem
geen van beiden, want zij droegen al het stempel van de sombere dood.
Hen beroofde Tydeus' zoon Diomedes, beroemd om zijn lans,
van hun levensadem en ontdeed hen van hun prachtige wapens;
en Odysseus doodde Hippodamos en Hyperochos.
ἔνθά σφιν κατὰ ἶσα μάχην ἐτάνυσσε Κρονίων
ἐξ Ἴδης καθορῶν· τοὶ δ᾽ ἀλλήλους ἐνάριζον.
ἤτοι Τυδέος υἱὸς Ἀγάστροφον οὔτασε δουρὶ
Παιονίδην ἥρωα κατ᾽ ἰσχίον· οὐ δέ οἱ ἵπποι
ἐγγὺς ἔσαν προφυγεῖν, ἀάσατο δὲ μέγα θυμῷ.




340
Toen bracht de zoon van Kronos, neerziende vanaf de Ida,
hun strijd in evenwicht en zij doodden elkaar.
Nu wondde de zoon van Tydeus met zijn lans Agastrofos, de heldhaftige
zoon van Paioon, aan zijn heup en zijn wagen was niet in de buurt
om te kunnen vluchten, want grotelijks was hij verblind geweest
τοὺς μὲν γὰρ θεράπων ἀπάνευθ᾽ ἔχεν, αὐτὰρ ὃ πεζὸς
θῦνε διὰ προμάχων, εἷος φίλον ὤλεσε θυμόν.
Ἕκτωρ δ᾽ ὀξὺ νόησε κατὰ στίχας, ὦρτο δ᾽ ἐπ᾽ αὐτοὺς
κεκλήγων· ἅμα δὲ Τρώων εἵποντο φάλαγγες.
τὸν δὲ ἰδὼν ῥίγησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης,




345
en nu hield zijn dienaar hem ver weg onder zijn hoede en hij
stormde tussen de voorstrijders door totdat hij het leven moest laten.
Hektoor nu spiedde de linies langs en stormde schreeuwend
op hen af en mee trokken de linies Trojanen.
En toen Diomedes, goed in het krijgsgeschreeuw, hem zag, huiverde hij
αἶψα δ᾽ Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
νῶϊν δὴ τόδε πῆμα κυλίνδεται ὄβριμος Ἕκτωρ·
ἀλλ᾽ ἄγε δὴ στέωμεν καὶ ἀλεξώμεσθα μένοντες.
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος
καὶ βάλεν, οὐδ᾽ ἀφάμαρτε τιτυσκόμενος κεφαλῆφιν,




350
en gehaast riep hij van dichtbij tot Odysseus:
'Op ons twee heeft die ellendige, vervaarlijke Hektoor het voorzien,
Laten wij dan standhouden en ons ter plekke verweren'.
Dat zei hij, haalde uit en slingerde zijn lans met lange schaduw
en hij raakte hem wel maar trof de kam van zijn helm
ἄκρην κὰκ κόρυθα· πλάγχθη δ᾽ ἀπὸ χαλκόφι χαλκός,
οὐδ᾽ ἵκετο χρόα καλόν· ἐρύκακε γὰρ τρυφάλεια
τρίπτυχος αὐλῶπις, τήν οἱ πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων.
Ἕκτωρ δ᾽ ὦκ᾽ ἀπέλεθρον ἀνέδραμε, μίκτο δ᾽ ὁμίλῳ,
στῆ δὲ γνὺξ ἐριπὼν καὶ ἐρείσατο χειρὶ παχείῃ




355
terwijl hij mikte op zijn hoofd: en het brons schampte af op het brons
en hij drong niet door tot zijn gave huid, want de helmbeugel,
drie lagen dik, hield hem tegen: het geschenk van Foibos Apolloon.
En Hektoor sprong snel terug en mengde zich onder het gewoel,
en hij zakte door zijn knie maar bleef overeind en steunde met zijn stevige arm
γαίης· ἀμφὶ δὲ ὄσσε κελαινὴ νὺξ ἐκάλυψεν.
ὄφρα δὲ Τυδεΐδης μετὰ δούρατος ᾤχετ᾽ ἐρωὴν
τῆλε διὰ προμάχων, ὅθι οἱ καταείσατο γαίης
τόφρ᾽ Ἕκτωρ ἔμπνυτο, καὶ ἂψ ἐς δίφρον ὀρούσας
ἐξέλασ᾽ ἐς πληθύν, καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.




360
op de grond; en een donkere nacht omhulde beide ogen.
Terwijl nu de zoon van Tydeus achter de vlucht van zijn speer rende,
ver door de voorstrijders tot waar die in de aarde geplant was,
kwam Hektoor intussen tot zichzelf, sprong weer op zijn wagen
en probeerde zo het donkere doodslot te ontlopen.
δουρὶ δ᾽ ἐπαΐσσων προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
ἐξ αὖ νῦν ἔφυγες θάνατον κύον· ἦ τέ τοι ἄγχι
ἦλθε κακόν· νῦν αὖτέ σ᾽ ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων
ᾧ μέλλεις εὔχεσθαι ἰὼν ἐς δοῦπον ἀκόντων.
ἦ θήν σ᾽ ἐξανύω γε καὶ ὕστερον ἀντιβολήσας,




365
Terwijl hij nu met zijn lans op hem afvloog sprak de sterke Diomedes:
'deze keer ben je de dood nog ontsnapt, hond! Maar dicht is het verderf
je genaderd; maar nu wist Foibos Apolloon je nog te redden:
je zal wel tot hem bidden als je je waagt in het gedreun van de wapens.
Nou, later zal ik je hebben, bij een volgend treffen
εἴ πού τις καὶ ἔμοιγε θεῶν ἐπιτάρροθός ἐστι.
νῦν αὖ τοὺς ἄλλους ἐπιείσομαι, ὅν κε κιχείω.
ἦ, καὶ Παιονίδην δουρὶ κλυτὸν ἐξενάριζεν.
αὐτὰρ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο
Τυδεΐδῃ ἔπι τόξα τιταίνετο ποιμένι λαῶν,




370
als ook mij een van de goden terzijde staat,
maar nu zal ik achter anderen aan gaan, wie mij maar voor de voeten komt'.
Dat zei hij en hij wilde de om zijn lans beroemde zoon van Paioon ontwapenen,
maar Paris, de echtgenoot van de schoonlokkige Helena
richtte zijn pijlen op Tydeus' zoon, de krijgsheer,
στήλῃ κεκλιμένος ἀνδροκμήτῳ ἐπὶ τύμβῳ
Ἴλου Δαρδανίδαο, παλαιοῦ δημογέροντος.
ἤτοι ὃ μὲν θώρηκα Ἀγαστρόφου ἰφθίμοιο
αἴνυτ᾽ ἀπὸ στήθεσφι παναίολον ἀσπίδα τ᾽ ὤμων
καὶ κόρυθα βριαρήν· ὃ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκε




375
verscholen tegen een door mensen vervaardigde zuil op het graf
van Ilos, Dardanos' zoon, de oude hoeder van het volk.
En juist maakte hij het fonkelend pantser los van de borst van
de sterke Agastrofos en van zijn schouders het schild
en zijn de geweldige helm, toen hij het midden van de boog aantrok
καὶ βάλεν, οὐδ᾽ ἄρα μιν ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,
ταρσὸν δεξιτεροῖο ποδός· διὰ δ᾽ ἀμπερὲς ἰὸς
ἐν γαίῃ κατέπηκτο· ὃ δὲ μάλα ἡδὺ γελάσσας
ἐκ λόχου ἀμπήδησε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
βέβληαι οὐδ᾽ ἅλιον βέλος ἔκφυγεν· ὡς ὄφελόν τοι




380
en schoot, en niet tevergeefs vloog de pijl uit zijn hand:
raak in de wreef van zijn rechtervoet; en dwars erdoorheen bleef
de pijl in de aarde steken en met een lach van trots
sprong hij van uit zijn schuilplaats tevoorschijn en riep pochend:
'Je bent getroffen en die pijl was raak; ach, had ik je maar
νείατον ἐς κενεῶνα βαλὼν ἐκ θυμὸν ἑλέσθαι.
οὕτω κεν καὶ Τρῶες ἀνέπνευσαν κακότητος,
οἵ τέ σε πεφρίκασι λέονθ᾽ ὡς μηκάδες αἶγες.
τὸν δ᾽ οὐ ταρβήσας προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
τοξότα λωβητὴρ κέρᾳ ἀγλαὲ παρθενοπῖπα




385
getroffen in je onderbuik en je zo hebben gedood!
Dan zouden de Trojanen wel opgelucht adem hebben gehaald in hun benauwenis,
zij die nu huiveren voor jou als mekkerende geiten voor een leeuw'.
Zonder vrees sprak de sterke Diomedes tot hem:
'Boogschietende zwetser, trots op je spuuglok, rokkenjager,
εἰ μὲν δὴ ἀντίβιον σὺν τεύχεσι πειρηθείης,
οὐκ ἄν τοι χραίσμῃσι βιὸς καὶ ταρφέες ἰοί·
νῦν δέ μ᾽ ἐπιγράψας ταρσὸν ποδὸς εὔχεαι αὔτως.
οὐκ ἀλέγω, ὡς εἴ με γυνὴ βάλοι ἢ πάϊς ἄφρων·
κωφὸν γὰρ βέλος ἀνδρὸς ἀνάλκιδος οὐτιδανοῖο.




390
als je je man tegen man in een gevecht had gewaagd,
dan zouden de boog noch een hagel van pijlen je niet hebben geholpen;
maar nu heb je de pees van mijn voet geschampt en poch je zonder reden.
Daar geef ik evenmin om als een vrouw of onnozel kind mij zou treffen:
stomp is het schot van een nietswaardige lafbek.
ἦ τ᾽ ἄλλως ὑπ᾽ ἐμεῖο, καὶ εἴ κ᾽ ὀλίγον περ ἐπαύρῃ,
ὀξὺ βέλος πέλεται, καὶ ἀκήριον αἶψα τίθησι.
τοῦ δὲ γυναικὸς μέν τ᾽ ἀμφίδρυφοί εἰσι παρειαί,
παῖδες δ᾽ ὀρφανικοί· ὃ δέ θ᾽ αἵματι γαῖαν ἐρεύθων
πύθεται, οἰωνοὶ δὲ περὶ πλέες ἠὲ γυναῖκες.




395
Heus dan gaat het van mijn kant wel even anders: ook al treft mijn schot
maar even: het is scherp en brengt snel de dood;
van hem zijn de wangen van zijn vrouw allebei opengekrabd,
en zijn kinderenvaderloos; hij kleurt de aarde rood met zijn bloed,
hij verrot, meer gieren om zich heen dan vrouwen'.
ὣς φάτο, τοῦ δ᾽ Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν
ἔστη πρόσθ᾽· ὃ δ᾽ ὄπισθε καθεζόμενος βέλος ὠκὺ
ἐκ ποδὸς ἕλκ᾽, ὀδύνη δὲ διὰ χροὸς ἦλθ᾽ ἀλεγεινή.
ἐς δίφρον δ᾽ ἀνόρουσε, καὶ ἡνιόχῳ ἐπέτελλε
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν· ἤχθετο γὰρ κῆρ.




400
Zo sprak hij, en Odysseus, beroemd om zijn lans, kwam dichtbij
en bleef bij hem staan en hij ging achter hem zitten en trok de scherpe pijl
uit zijn voet; en een vreselijke pijn trok door zijn lijf.
Hij sprong in zijn wagenbak en droeg zijn menner op
naar de gewelfde schepen te rijden; want hij verging van de pijn.




11,401 - 595: Odysseus, Menelaos, Hektoor, Paris en Aias in actie.

οἰώθη δ᾽ Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτός, οὐδέ τις αὐτῷ
Ἀργείων παρέμεινεν, ἐπεὶ φόβος ἔλλαβε πάντας·
ὀχθήσας δ᾽ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὤ μοι ἐγὼ τί πάθω; μέγα μὲν κακὸν αἴ κε φέβωμαι
πληθὺν ταρβήσας· τὸ δὲ ῥίγιον αἴ κεν ἁλώω




405
Odysseus, vermaard om zijn lans, bleef alleen achter en niemand
van de Grieken stond hem bij, want angst had zich meester van allen gemaakt.
En verontwaardigd sprak hij tot zijn groothartige zelf:
'Wee mij, wat overkomt me? Grote ellende als ik op de loop zal gaan
uit schrik voor de massa; maar nog erger als ik te grazen word genomen
μοῦνος· τοὺς δ᾽ ἄλλους Δαναοὺς ἐφόβησε Κρονίων.
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
οἶδα γὰρ ὅττι κακοὶ μὲν ἀποίχονται πολέμοιο,
ὃς δέ κ᾽ ἀριστεύῃσι μάχῃ ἔνι τὸν δὲ μάλα χρεὼ
ἑστάμεναι κρατερῶς, ἤ τ᾽ ἔβλητ᾽ ἤ τ᾽ ἔβαλ᾽ ἄλλον.




410
in mijn eentje: de andere Grieken sloeg Kronos' zoon immers met angst.
Maar wat sta ik me dit te herkauwen?
Ik weet toch dat lafaards de strijd ontlopen,
maar wie zich dapper betoont in de strijd, die moet
krachtig standhouden, of hij nu getroffen wordt of juist de ander treft.
εἷος ὃ ταῦθ᾽ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
τόφρα δ᾽ ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον ἀσπιστάων,
ἔλσαν δ᾽ ἐν μέσσοισι, μετὰ σφίσι πῆμα τιθέντες.
ὡς δ᾽ ὅτε κάπριον ἀμφὶ κύνες θαλεροί τ᾽ αἰζηοὶ
σεύωνται, ὃ δέ τ᾽ εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο




415
Terwijl hij nu dit overdacht in hart en geest,
kwamen de linies Trojanen met hun schilden op hem af,
en zij omstuwden hem, hun eigen onheil omsingelend.
En zoals wanneer een meute sterke honden kwispelend
opdringen tegen een wild zwijn - die komt uit het dichte kreupelhout
θήγων λευκὸν ὀδόντα μετὰ γναμπτῇσι γένυσσιν,
ἀμφὶ δέ τ᾽ ἀΐσσονται, ὑπαὶ δέ τε κόμπος ὀδόντων
γίγνεται, οἳ δὲ μένουσιν ἄφαρ δεινόν περ ἐόντα,
ὥς ῥα τότ᾽ ἀμφ᾽ Ὀδυσῆα Διῒ φίλον ἐσσεύοντο
Τρῶες· ὃ δὲ πρῶτον μὲν ἀμύμονα Δηϊοπίτην




420
wettend zijn witte tanden tussen de gekromde kaken -
en zij vallen op hem aan, en van onder klinkt het geknars
van tanden, maar zij houden tegen hem stand, hoe geducht hij ook is,
zo hakten de Trojanen toen in op de bij Zeus geliefde Odysseus.
Maar hij wist eerst de dappere Deïopites aan de schouder te wonden
οὔτασεν ὦμον ὕπερθεν ἐπάλμενος ὀξέϊ δουρί,
αὐτὰρ ἔπειτα Θόωνα καὶ Ἔννομον ἐξενάριξε.
Χερσιδάμαντα δ᾽ ἔπειτα καθ᾽ ἵππων ἀΐξαντα
δουρὶ κατὰ πρότμησιν ὑπ᾽ ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης
νύξεν· ὃ δ᾽ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.




425
door van bovenaf op hem toe te springen met zijn scherpe lans,
en daarna doodde hij Thoöon en Ennomos;
en vervolgens stootte hij Chersidamas, die juist van zijn wagen sprong,
met zijn lans onder het schild met de knop in de navel:
die viel in het stof en omklemde met zijn vingers de aarde.
τοὺς μὲν ἔασ᾽, ὃ δ᾽ ἄρ᾽ Ἱππασίδην Χάροπ᾽ οὔτασε δουρὶ
αὐτοκασίγνητον εὐηφενέος Σώκοιο.
τῷ δ᾽ ἐπαλεξήσων Σῶκος κίεν ἰσόθεος φώς,
στῆ δὲ μάλ᾽ ἐγγὺς ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν
ὦ Ὀδυσεῦ πολύαινε δόλων ἆτ᾽ ἠδὲ πόνοιο




430
Hen liet hij daar achter maar Hippasos' zoon Charops verwondde hij
met zijn lans, de broer van de welgestelde Sookos.
Hem kwam de nobele held Sookos te hulp
en hij kwam vlak bij Odysseus staan en voegde hem toe:
'Roemruchte Odysseus, onverzadelijk in listen en strijd
σήμερον ἢ δοιοῖσιν ἐπεύξεαι Ἱππασίδῃσι
τοιώδ᾽ ἄνδρε κατακτείνας καὶ τεύχε᾽ ἀπούρας,
ἤ κεν ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσῃς.
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατ᾽ ἀσπίδα πάντοσ᾽ ἐΐσην.
διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε φαεινῆς ὄβριμον ἔγχος,




435
vandaag nog zul jij je beroemen op twee zonen van Hippasos,
dat jij twee zulke mannen gedood hebt en van hun wapens beroofd,
ofwel zul je, getroffen door mijn lans zelf sneuvelen'.
Met deze woorden stootte hij tegen zijn evenwichtige schild;
dwars door het glanzende schild vloog de stevige lans
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο,
πάντα δ᾽ ἀπὸ πλευρῶν χρόα ἔργαθεν, οὐδ᾽ ἔτ᾽ ἔασε
Παλλὰς Ἀθηναίη μιχθήμεναι ἔγκασι φωτός.
γνῶ δ᾽ Ὀδυσεὺς ὅ οἱ οὔ τι τέλος κατακαίριον ἦλθεν,
ἂψ δ᾽ ἀναχωρήσας Σῶκον πρὸς μῦθον ἔειπεν·




440
en door het fraai versierde pantser werd hij gedreven,
en hij schampte wel alle huid van zijn ribben maar Pallas Athene stond
niet toe dat hij nog binnendrong in de ingewanden van de held.
En Odysseus begreep dat zijn einde nog niet was gekomen,
en met een stap achteruit riep hij Sookos toe:
ἆ δείλ᾽ ἦ μάλα δή σε κιχάνεται αἰπὺς ὄλεθρος.
ἤτοι μέν ῥ᾽ ἔμ᾽ ἔπαυσας ἐπὶ Τρώεσσι μάχεσθαι·
σοὶ δ᾽ ἐγὼ ἐνθάδε φημὶ φόνον καὶ κῆρα μέλαιναν
ἤματι τῷδ᾽ ἔσσεσθαι, ἐμῷ δ᾽ ὑπὸ δουρὶ δαμέντα
εὖχος ἐμοὶ δώσειν, ψυχὴν δ᾽ Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.




445
'Ah, rampzalige, nu valt jou het steile verderf toe!
Want wel heb jij me uitgeschakeld in de strijd tegen de Trojanen;
maar ik verzeker je dat voor jou de dood en het zwarte noodlot
nog vandaag komen zal en dat je, getroffen door mijn lans, mij vandaag nog
roem zult schenken en je leven aan Hades, beroemd om zijn paarden.
ἦ, καὶ ὃ μὲν φύγαδ᾽ αὖτις ὑποστρέψας ἐβεβήκει,
τῷ δὲ μεταστρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσε,
δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δ᾽ ἐπεύξατο δῖος Ὀδυσσεύς·
ὦ Σῶχ᾽ Ἱππάσου υἱὲ δαΐφρονος ἱπποδάμοιο




450
Dat zei hij en de ander draaide zich om om te vluchten
maar hij stootte hem zijn lans in de rug toen hij omdraaide
tussen de schouders en hij dreef hem door de borst heen en met een
dreun sloeg hij tegen de grond en de nobele Odysseus riep pralend:
'Sookos, zoon van Hippasos, de dappere wagenstrijder,
φθῆ σε τέλος θανάτοιο κιχήμενον, οὐδ᾽ ὑπάλυξας.
ἆ δείλ᾽ οὐ μὲν σοί γε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
ὄσσε καθαιρήσουσι θανόντι περ, ἀλλ᾽ οἰωνοὶ
ὠμησταὶ ἐρύουσι, περὶ πτερὰ πυκνὰ βαλόντες.
αὐτὰρ ἔμ᾽, εἴ κε θάνω, κτεριοῦσί γε δῖοι Ἀχαιοί.




455
daar bereikt je de dood toch nog eerder, zonder oponthoud.
Rampzalige, zeker niet zullen je vader en zorgzame moeder
je ogen sluiten na je sterven, nee, gulzige roofvogels zullen
je verscheuren na hun harde vleugels om je heengeslagen te hebben.
Maar mij zullen na mijn dood de nobele Grieken grafgeschenken geven'.
ὣς εἰπὼν Σώκοιο δαΐφρονος ὄβριμον ἔγχος
ἔξω τε χροὸς ἕλκε καὶ ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης·
αἷμα δέ οἱ σπασθέντος ἀνέσσυτο, κῆδε δὲ θυμόν.
Τρῶες δὲ μεγάθυμοι ὅπως ἴδον αἷμ᾽ Ὀδυσῆος
κεκλόμενοι καθ᾽ ὅμιλον ἐπ᾽ αὐτῷ πάντες ἔβησαν.




460
Na deze woorden trok hij de stevige lans van de dappere
Sookos uit zijn lichaam en uit het schild met de knop.
En het bloed spoot eruit bij die ruk en het verzwakte hem.
Maar toen de geduchte Trojanen het bloed zagen van Odysseus
spoorden zij elkaar aan en kwamen met allen op hem af.
αὐτὰρ ὅ γ᾽ ἐξοπίσω ἀνεχάζετο, αὖε δ᾽ ἑταίρους.
τρὶς μὲν ἔπειτ᾽ ἤϋσεν ὅσον κεφαλὴ χάδε φωτός,
τρὶς δ᾽ ἄϊεν ἰάχοντος ἄρηι φίλος Μενέλαος.
αἶψα δ᾽ ἄρ᾽ Αἴαντα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν




465
Maar hij week achteruit en riep naar zijn mannen.
Die maal schreeuwde hij achtereen zo luid als het hoofd van een held dat vermag,
en drie maal hoorde Menelaos, bij Ares geliefd, hem ook roepen;
en snel sprak hij tot Aias, die dichtbij stond:
'Nobele Aias, zoon van Telamoon, krijgsheer,
ἀμφί μ᾽ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἵκετ᾽ ἀϋτὴ
τῷ ἰκέλη ὡς εἴ ἑ βιῴατο μοῦνον ἐόντα
Τρῶες ἀποτμήξαντες ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ.
ἀλλ᾽ ἴομεν καθ᾽ ὅμιλον· ἀλεξέμεναι γὰρ ἄμεινον.
δείδω μή τι πάθῃσιν ἐνὶ Τρώεσσι μονωθεὶς




470
mij bereikt van alle kanten geroep van de onverschrokken Odysseus
het lijkt wel alsof de Trojanen met geweld op hem afgaan na hem
omsingeld en geïsoleerd te hebben in het hevige krijgsgewoel.
Dus laten wij door de meute heen breken: zo kunnen we hem beter helpen.
Als hem maar niets overkomt, alleen gebleven tussen de Trojanen,
ἐσθλὸς ἐών, μεγάλη δὲ ποθὴ Δαναοῖσι γένηται.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχ᾽, ὃ δ᾽ ἅμ᾽ ἕσπετο ἰσόθεος φώς.
εὗρον ἔπειτ᾽ Ὀδυσῆα Διῒ φίλον· ἀμφὶ δ᾽ ἄρ᾽ αὐτὸν
Τρῶες ἕπονθ᾽ ὡς εἴ τε δαφοινοὶ θῶες ὄρεσφιν
ἀμφ᾽ ἔλαφον κεραὸν βεβλημένον, ὅν τ᾽ ἔβαλ᾽ ἀνὴρ




475
zo'n edele held: een groot gemis zou dat voor de Grieken opleveren'.
Na deze woorden ging hij voor en hem volgde de godgelijke held.
Zij kwamen dan aan bij Odysseus, bij Zeus geliefd, en om hem heen
dromden de Trojanen zoals roodbruine jakhalzen in de bergen
om een breedgehoornd hert dat is getroffen door een jager
ἰῷ ἀπὸ νευρῆς· τὸν μέν τ᾽ ἤλυξε πόδεσσι
φεύγων, ὄφρ᾽ αἷμα λιαρὸν καὶ γούνατ᾽ ὀρώρῃ·
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε δαμάσσεται ὠκὺς ὀϊστός,
ὠμοφάγοι μιν θῶες ἐν οὔρεσι δαρδάπτουσιν
ἐν νέμεϊ σκιερῷ· ἐπί τε λῖν ἤγαγε δαίμων




480
met een pijl van zijn pees: hem wist het dier nog snel te ontkomen,
zolang zijn bloed warm was en zijn knieën zich bewogen;
maar wanneer de snelle pijl hem eenmaal uitput, dan scheuren
aasvretende jakhalzen in het gebergte hem in een donker bos
aan stukken: op hen stuurt een godheid een roofzuchtige leeuw af,
σίντην· θῶες μέν τε διέτρεσαν, αὐτὰρ ὃ δάπτει·
ὥς ῥα τότ᾽ ἀμφ᾽ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην
Τρῶες ἕπον πολλοί τε καὶ ἄλκιμοι, αὐτὰρ ὅ γ᾽ ἥρως
ἀΐσσων ᾧ ἔγχει ἀμύνετο νηλεὲς ἦμαρ.
Αἴας δ᾽ ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠΰτε πύργον,




485
de jakhalzen stuiven uiteen en de leeuw verslindt hem.
Zó verdrongen zich toen om de schrandere, listenrijke Odysseus,
de Trojanen, veel en sterk, maar hij, de held sprong rond
en probeerde met zijn lans de genadeloze dag af te weren.
Maar dichtbij hem kwam Aias met zijn schild als een bolwerk
στῆ δὲ παρέξ· Τρῶες δὲ διέτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος.
ἤτοι τὸν Μενέλαος ἀρήϊος ἔξαγ᾽ ὁμίλου
χειρὸς ἔχων, εἷος θεράπων σχεδὸν ἤλασεν ἵππους.
Αἴας δὲ Τρώεσσιν ἐπάλμενος εἷλε Δόρυκλον
Πριαμίδην νόθον υἱόν, ἔπειτα δὲ Πάνδοκον οὖτα,




490
en ging naast hem staan: de Trojanen stoven naar alle kanten weg.
De krijgsheld Menelaos voerde hem weg uit het strijdgewoel terwijl hij hem
bij de arm hield, totdat zijn menner de wagen tot bij hem gereden had.
Aias, intussen, sprong af op de Trojanen en doodde Doruklos,
Priamos' bastaardzoon, en daarna verwondde hij Pandokos
οὖτα δὲ Λύσανδρον καὶ Πύρασον ἠδὲ Πυλάρτην.
ὡς δ᾽ ὁπότε πλήθων ποταμὸς πεδίον δὲ κάτεισι
χειμάρρους κατ᾽ ὄρεσφιν ὀπαζόμενος Διὸς ὄμβρῳ,
πολλὰς δὲ δρῦς ἀζαλέας, πολλὰς δέ τε πεύκας
ἐσφέρεται, πολλὸν δέ τ᾽ ἀφυσγετὸν εἰς ἅλα βάλλει,




495
en Lysander verwondde hij ook en Pyrasos en Pylartes.
En zoals een gezwollen rivier neerstroomt naar de vlakte
in de bergen gewassen door sneeuw en opgestuwd door Zeus' regen -
veel dorre eiken sleept hij mee en ook veel pijnbomen,
en veel humus voert hij weg naar de zee -
ὣς ἔφεπε κλονέων πεδίον τότε φαίδιμος Αἴας,
δαΐζων ἵππους τε καὶ ἀνέρας· οὐδέ πω Ἕκτωρ
πεύθετ᾽, ἐπεί ῥα μάχης ἐπ᾽ ἀριστερὰ μάρνατο πάσης
ὄχθας πὰρ ποταμοῖο Σκαμάνδρου, τῇ ῥα μάλιστα
ἀνδρῶν πῖπτε κάρηνα, βοὴ δ᾽ ἄσβεστος ὀρώρει




500
zó achtervolgde hen toen voor zich uit jagend de fiere Aias,
moordend paarden en mannen. En nog niet had Hektoor dit gemerkt,
want hij voerde strijd op de linkervleugel van het slagveld,
op de oever van de Skamanderrivier, waar het meest de hoofden
der mannen vielen, en een onbedaarlijk geschreeuw rees daar op
Νέστορά τ᾽ ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀρήϊον Ἰδομενῆα.
Ἕκτωρ μὲν μετὰ τοῖσιν ὁμίλει μέρμερα ῥέζων
ἔγχεΐ θ᾽ ἱπποσύνῃ τε, νέων δ᾽ ἀλάπαζε φάλαγγας
·οὐδ᾽ ἄν πω χάζοντο κελεύθου δῖοι Ἀχαιοὶ
εἰ μὴ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο




505
rond de grote Nestoor en de krijgslustige Idomeneus.
Hektoor mengde zich onder hen en pleegde heugelijke daden
met lans en rijkunst en maaide de rangen der jongelingen neer.
Maar toch zouden de nobele Grieken nog niet van hun pad af zijn geweken
als niet Alexander, de echtgenoot van de schoonlokkige Helena
παῦσεν ἀριστεύοντα Μαχάονα ποιμένα λαῶν,
ἰῷ τριγλώχινι βαλὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον.
τῷ ῥα περίδεισαν μένεα πνείοντες Ἀχαιοὶ
μή πώς μιν πολέμοιο μετακλινθέντος ἕλοιεν.
αὐτίκα δ᾽ Ἰδομενεὺς προσεφώνεε Νέστορα δῖον·




510
de krijgsman Machaoon, die heldendaden pleegde, tot staan had gebracht
door hem met een pijl met drie haken in de rechterschouder te treffen.
Om hem werden de moedige Grieken zeer bezorgd,
dat hij bij het keren der krijgskans gedood worden zou.
Snel wendde zich Idomeneus tot de nobele Nestoor met de woorden:
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
ἄγρει σῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, πὰρ δὲ Μαχάων
βαινέτω, ἐς νῆας δὲ τάχιστ᾽ ἔχε μώνυχας ἵππους
·ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων
ἰούς τ᾽ ἐκτάμνειν ἐπί τ᾽ ἤπια φάρμακα πάσσειν.




515
'Nestoor, Neleus' zoon, roem van de Grieken,
komaan, stap op je wagen en laat Machaoon bij je opstappen,
en men de eenhoevige paarden zo snel mogelijk naar de schepen.
Want een arts weegt op tegen veel andere mannen in het
verwijderen van pijlen en het aanbrengen van van milde kruiden'.
ὣς ἔφατ᾽, οὐδ᾽ ἀπίθησε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ.
αὐτίκα δ᾽ ὧν ὀχέων ἐπεβήσετο, πὰρ δὲ Μαχάων
βαῖν᾽ Ἀσκληπιοῦ υἱὸς ἀμύμονος ἰητῆρος·
μάστιξεν δ᾽ ἵππους, τὼ δ᾽ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
νῆας ἔπι γλαφυράς· τῇ γὰρ φίλον ἔπλετο θυμῷ.




520
Dat zei hij en de Gerionische wagenstrijder Nestoor gaf hem
graag gehoor en direct besteeg hij zijn wagen en bij hem
stapte de zoon op van de vermaarde arts Asklepios.
Hij legde de zweep over de paarden en die vlogen gewillig
naar de gewelfde schepen, want daarheen trok hun verlangen.
Κεβριόνης δὲ Τρῶας ὀρινομένους ἐνόησεν
Ἕκτορι παρβεβαώς, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
Ἕκτορ νῶϊ μὲν ἐνθάδ᾽ ὁμιλέομεν Δαναοῖσιν
ἐσχατιῇ πολέμοιο δυσηχέος· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
Τρῶες ὀρίνονται ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ αὐτοί.




525
Kebriones, staande naast Hektoor, zag de Trojanen op drift
en gaf hem het volgende advies:
'Hektoor, wij leveren hier wel slag met de Grieken
aan de rand van het afschuwelijke krijgstoneel, maar de andere
Trojanen vluchten weg in een mix van mannen en paarden;
Αἴας δὲ κλονέει Τελαμώνιος· εὖ δέ μιν ἔγνων·
εὐρὺ γὰρ ἀμφ᾽ ὤμοισιν ἔχει σάκος· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς
κεῖσ᾽ ἵππους τε καὶ ἅρμ᾽ ἰθύνομεν, ἔνθα μάλιστα
ἱππῆες πεζοί τε κακὴν ἔριδα προβαλόντες
ἀλλήλους ὀλέκουσι, βοὴ δ᾽ ἄσβεστος ὄρωρεν.




530
het is Aias, Telamoons zoon, die hen voortjaagt: ik herken hem wel:
want hij draagt een breed schild om de schouders. Laten ook wij
daarheen onze paarden en wagen sturen, waar ruiters en voetvolk
in een hevige strijd elkaar naar het leven staan
en een onbedaarlijk krijgsgeschreeuw opklinkt'.
ὣς ἄρα φωνήσας ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους
μάστιγι λιγυρῇ· τοὶ δὲ πληγῆς ἀΐοντες
ῥίμφ᾽ ἔφερον θοὸν ἅρμα μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς
στείβοντες νέκυάς τε καὶ ἀσπίδας· αἵματι δ᾽ ἄξων
νέρθεν ἅπας πεπάλακτο καὶ ἄντυγες αἳ περὶ δίφρον,




535
Na deze woorden raakte hij de paarden met mooie manen
met een lichte zweepslag; en zij voerden, op het geluid van de zweep,
de snelle, lichte wagen naar de Trojanen en Grieken,
trappend op lijken en schilden: met bloed was de as helemaal
besmeurd vanonder en ook de randen om de wagenbak,
ἃς ἄρ᾽ ἀφ᾽ ἱππείων ὁπλέων ῥαθάμιγγες ἔβαλλον
αἵ τ᾽ ἀπ᾽ ἐπισσώτρων. ὃ δὲ ἵετο δῦναι ὅμιλον
ἀνδρόμεον ῥῆξαί τε μετάλμενος· ἐν δὲ κυδοιμὸν
ἧκε κακὸν Δαναοῖσι, μίνυνθα δὲ χάζετο δουρός.
αὐτὰρ ὃ τῶν ἄλλων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν




540
die werden getroffen door de bloeddruppels, opspattend van de hoeven
en vanaf de velgen. Hektoor verlangde ernaar het mannengewoel
binnen te dringen en het te breken en een vreselijke paniek
joeg hij de Grieken aan want hij gunde zijn speer weinig rust.
En hij bestookte wel de linies van de andere strijders
ἔγχεΐ τ᾽ ἄορί τε μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν,
Αἴαντος δ᾽ ἀλέεινε μάχην Τελαμωνιάδαο.
Ζεὺς δὲ πατὴρ Αἴανθ᾽ ὑψίζυγος ἐν φόβον ὦρσε·
στῆ δὲ ταφών, ὄπιθεν δὲ σάκος βάλεν ἑπταβόειον,



545
met lans en met zwaard en met grote stenen,
maar een gevecht met Telamoons zoon Aias vermeed hij.
Vader Zeus nu, hooggezeteld, wekte bij Aias drang op tot vluchten:
verbijsterd bleef hij staan en zijn zevenlagig schild wierp hij op zijn rug
τρέσσε δὲ παπτήνας ἐφ᾽ ὁμίλου θηρὶ ἐοικὼς
ἐντροπαλιζόμενος ὀλίγον γόνυ γουνὸς ἀμείβων.
ὡς δ᾽ αἴθωνα λέοντα βοῶν ἀπὸ μεσσαύλοιο
ἐσσεύαντο κύνες τε καὶ ἀνέρες ἀγροιῶται,
οἵ τέ μιν οὐκ εἰῶσι βοῶν ἐκ πῖαρ ἑλέσθαι




550
en sidderend loerde hij rond naar de menigte, gelijk een wild dier,
stapje voor stapje, telkens zich kerend, voet na voet.
Maar zoals honden en boeren een rossige leeuw
proberen te verjagen van de de runderstal:
zij willen verhinderen dat hij een vet rund steelt
πάννυχοι ἐγρήσσοντες· ὃ δὲ κρειῶν ἐρατίζων
ἰθύει, ἀλλ᾽ οὔ τι πρήσσει· θαμέες γὰρ ἄκοντες
ἀντίον ἀΐσσουσι θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
καιόμεναί τε δεταί, τάς τε τρεῖ ἐσσύμενός περ·
ἠῶθεν δ᾽ ἀπὸ νόσφιν ἔβη τετιηότι θυμῷ·




555
en blijven de hele nacht waken, maar hij, belust op vlees,
doet een uitval maar maakt niets klaar, want een regen van speren
vliegt hem tegemoet uit onverschrokken handen
en brandende fakkels, waarvoor hij terugdeinst ondanks zijn gretigheid;
en tegen de ochtend verdwijnt hij met de staart tussen de poten:
ὣς Αἴας τότ᾽ ἀπὸ Τρώων τετιημένος ἦτορ
ἤϊε πόλλ᾽ ἀέκων· περὶ γὰρ δίε νηυσὶν Ἀχαιῶν.
ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ὄνος παρ᾽ ἄρουραν ἰὼν ἐβιήσατο παῖδας
νωθής, ᾧ δὴ πολλὰ περὶ ῥόπαλ᾽ ἀμφὶς ἐάγῃ,
κείρει τ᾽ εἰσελθὼν βαθὺ λήϊον· οἳ δέ τε παῖδες




560
zó ging Aias toen heen, weg van de Trojanen, mismoedig
en met veel tegenzin, want hij was zeer bezorgd om de schepen der Grieken.
Zoals wanneer een ezel langs bouwland gaat en koppig kinderen
trotseert die heel wat takken op hem kapotslaan,
en hij gaat diep het graanveld in en vreet het kaal: de kinderen
τύπτουσιν ῥοπάλοισι· βίη δέ τε νηπίη αὐτῶν·
σπουδῇ τ᾽ ἐξήλασσαν, ἐπεί τ᾽ ἐκορέσσατο φορβῆς·
ὣς τότ᾽ ἔπειτ᾽ Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱὸν
Τρῶες ὑπέρθυμοι πολυηγερέες τ᾽ ἐπίκουροι
νύσσοντες ξυστοῖσι μέσον σάκος αἰὲν ἕποντο.




565
slaan hem met stokken, maar nietig is hun kracht, en met moeite
weten ze hem pas te verdrijven als hij zich te goed heeft gedaan;
Zó werd toen de grote Aias, Telamoons zoon, steeds achtervolgd
door de overmoedige Trojanen en hun overmacht aan bondgenoten,
terwijl zij met hun speren midden op zijn schild instootten.
Αἴας δ᾽ ἄλλοτε μὲν μνησάσκετο θούριδος ἀλκῆς
αὖτις ὑποστρεφθείς, καὶ ἐρητύσασκε φάλαγγας
Τρώων ἱπποδάμων· ὁτὲ δὲ τρωπάσκετο φεύγειν.
πάντας δὲ προέεργε θοὰς ἐπὶ νῆας ὁδεύειν,
αὐτὸς δὲ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν θῦνε μεσηγὺ




570
Aias nu hield zich nu eens aan zijn fiere afweerkracht
na zich teruggedraaid te hebben en hield dan de linies Trojanen,
paardentemmers, in bedwang, dan weer draaide hij zich af om te vluchten.
Allen weerde hij zo af van een run op de schepen
en zelf raasde hij tussen Trojanen en Grieken
ἱστάμενος· τὰ δὲ δοῦρα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
ἄλλα μὲν ἐν σάκεϊ μεγάλῳ πάγεν ὄρμενα πρόσσω,
πολλὰ δὲ καὶ μεσσηγύ, πάρος χρόα λευκὸν ἐπαυρεῖν,
ἐν γαίῃ ἵσταντο λιλαιόμενα χροὸς ἆσαι.
τὸν δ᾽ ὡς οὖν ἐνόησ᾽ Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱὸς




575
en hield stand; maar de speren uit de stevige handen
hechtten zich deels in zijn grote schild in een snelle bewegin naar voren,
maar vele bleven ook, hongerend de huid te bereiken,
halverwege steken in de aarde, alvorens ze zich aan die huid konden laven
Toen de fiere zoon van Euaimoon, Eurypylos hem hem zo zag worstelen
Εὐρύπυλος πυκινοῖσι βιαζόμενον βελέεσσι,
στῆ ῥα παρ᾽ αὐτὸν ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,
καὶ βάλε Φαυσιάδην Ἀπισάονα ποιμένα λαῶν
ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δ᾽ ὑπὸ γούνατ᾽ ἔλυσεν·
Εὐρύπυλος δ᾽ ἐπόρουσε καὶ αἴνυτο τεύχε᾽ ἀπ᾽ ὤμων.




580
in het nauw gebracht door een regen van pijlen,
kwam hij naast hem staan en mikte met zijn glanzende lanspunt
en trof Phausios' zoon Apisaon, een krijgsheer,
in zijn lever onder zijn middenrif en terstond zakte hij door zijn knieën.
Eurypylos sprong op hem af en wilde hem de wapens van de schouders nemen;
τὸν δ᾽ ὡς οὖν ἐνόησεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
τεύχε᾽ ἀπαινύμενον Ἀπισάονος, αὐτίκα τόξον
ἕλκετ᾽ ἐπ᾽ Εὐρυπύλῳ, καί μιν βάλε μηρὸν ὀϊστῷ
δεξιόν· ἐκλάσθη δὲ δόναξ, ἐβάρυνε δὲ μηρόν.
ἂψ δ᾽ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ᾽ ἀλεείνων,




585
maar toen de goddelijke Alexandros zag hoe hij bezig was
Apisaon te ontwapenen, richtte hij direct zijn zijn pijl en boog
op Eurypylos, en hij trof hem met een pijl in het rechterdijbeen;
en de schacht brak af en verzwaarde zijn dijbeen
En terug week hij naar de drom van zijn mannen zijn lot ontwijkend
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
στῆτ᾽ ἐλελιχθέντες καὶ ἀμύνετε νηλεὲς ἦμαρ
Αἴανθ᾽, ὃς βελέεσσι βιάζεται, οὐδέ ἕ φημι
φεύξεσθ᾽ ἐκ πολέμοιο δυσηχέος· ἀλλὰ μάλ᾽ ἄντην




590
en luid riep hij doordringend tot de Grieken:
'Vrienden, leiders en aanvoerders der Grieken,
maak rechtsomkeer, houd stand en behoed Aias voor
het doodslot nu hij door pijlschoten belaagd wordt en ik
bang ben dat hij de dans in deze verrekte strijd niet kan ontspringen:
ἵστασθ᾽ ἀμφ᾽ Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱόν.
ὣς ἔφατ᾽ Εὐρύπυλος βεβλημένος· οἳ δὲ παρ᾽ αὐτὸν
πλησίοι ἔστησαν σάκε᾽ ὤμοισι κλίναντες
δούρατ᾽ ἀνασχόμενοι· τῶν δ᾽ ἀντίος ἤλυθεν Αἴας.
στῆ δὲ μεταστρεφθείς, ἐπεὶ ἵκετο ἔθνος ἑταίρων.




595
stel je vóór hem op en bescherm de grote Aias, zoon van Telamoon.
Zo sprak Eurypylos, ondanks zijn wond: en de krijgers bleven
naast hem staan met hun schilden tegen de schouders geleund
en hun lansen in de aanslag; Aias kwam op hen toe en toen hij
de drom van zijn makkers bereikt had draaide hij zich om en bleef staan.



11,596 - 848: Patroklos, Nestoor en Eurypolos.


ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο·
Νέστορα δ᾽ ἐκ πολέμοιο φέρον Νηλήϊαι ἵπποι
ἱδρῶσαι, ἦγον δὲ Μαχάονα ποιμένα λαῶν.
τὸν δὲ ἰδὼν ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
ἑστήκει γὰρ ἐπὶ πρυμνῇ μεγακήτεϊ νηῒ




600
- Zo dan woedde de strijd als een laaiend vuur;
maar de merries door Neleus gefokt voerden met zweet overdekt
Nestoor weg uit het strijdgewoel en brachten hem naar de krijgsheer Machaoon.
Maar de snelvoetige nobele Achilleus zag hem -
hij stond namelijk op de achtersteven van zijn kolossale schip
εἰσορόων πόνον αἰπὺν ἰῶκά τε δακρυόεσσαν.
αἶψα δ᾽ ἑταῖρον ἑὸν Πατροκλῆα προσέειπε
φθεγξάμενος παρὰ νηός· ὃ δὲ κλισίηθεν ἀκούσας
ἔκμολεν ἶσος Ἄρηϊ, κακοῦ δ᾽ ἄρα οἱ πέλεν ἀρχή.
τὸν πρότερος προσέειπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός·




605
en keek neer op de hachelijke worsteling en de tranenwekkende aanval -
en direct riep hij vanaf het schip zijn makker Patroklos;
die hoorde hem vanuit zijn tent en kwam tevoorschijn,
Ares gelijk; en dit was het begin van zijn ondergang!
de dappere zoon van Menoitios sprak eerst tot hem:
τίπτέ με κικλήσκεις Ἀχιλεῦ; τί δέ σε χρεὼ ἐμεῖο;
τὸν δ᾽ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
δῖε Μενοιτιάδη τῷ ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ
νῦν ὀΐω περὶ γούνατ᾽ ἐμὰ στήσεσθαι Ἀχαιοὺς
λισσομένους· χρειὼ γὰρ ἱκάνεται οὐκέτ᾽ ἀνεκτός.




610
'Wat is er waarom je me roept, Achilleus? Waarvoor heb je me nodig?'
Hem sprak ten antwoord de snelvoetige Achilleus:
Nobele zoon van Menoitios, mijn dierbaarste vriend,
nu zullen, denk ik, de Grieken mijn knieën smekend omvatten,
want een niet meer draaglijke nood overvalt hen.
ἀλλ᾽ ἴθι νῦν Πάτροκλε Διῒ φίλε Νέστορ᾽ ἔρειο
ὅν τινα τοῦτον ἄγει βεβλημένον ἐκ πολέμοιο·
ἤτοι μὲν τά γ᾽ ὄπισθε Μαχάονι πάντα ἔοικε
τῷ Ἀσκληπιάδῃ, ἀτὰρ οὐκ ἴδον ὄμματα φωτός·
ἵπποι γάρ με παρήϊξαν πρόσσω μεμαυῖαι.




615
Maar kom, Patroklos, aan Zeus geliefd, ga nu Nestoor vragen
wie die man is die hij van het strijdtoneel wegvoert;
hij lijkt van achteren waarachtig wel sterk op Machaoon
de zoon van Asklepios, maar ik kon het gezicht van de man niet zien
want daarvoor stoven de merries me te snel voorbij'.
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθ᾽ ἑταίρῳ,
βῆ δὲ θέειν παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν.
οἳ δ᾽ ὅτε δὴ κλισίην Νηληϊάδεω ἀφίκοντο,
αὐτοὶ μέν ῥ᾽ ἀπέβησαν ἐπὶ χθόνα πουλυβότειραν,
ἵππους δ᾽ Εὐρυμέδων θεράπων λύε τοῖο γέροντος




620
Dat zei hij en Patroklos was al op weg voor zijn vriend
en hij rende langs de tenten en schepen der Grieken.
- Toen de twee waren aangekomen bij de tent van Neleu's zoon,
stapten zij af op de velen voedende aarde,
en de dienaar Eurymedoon spande de paarden van de grijsaard uit
ἐξ ὀχέων· τοὶ δ᾽ ἱδρῶ ἀπεψύχοντο χιτώνων
στάντε ποτὶ πνοιὴν παρὰ θῖν᾽ ἁλός· αὐτὰρ ἔπειτα
ἐς κλισίην ἐλθόντες ἐπὶ κλισμοῖσι κάθιζον.
τοῖσι δὲ τεῦχε κυκειῶ ἐϋπλόκαμος Ἑκαμήδη,
τὴν ἄρετ᾽ ἐκ Τενέδοιο γέρων, ὅτε πέρσεν Ἀχιλλεύς,




625
van onder de wagen; zij beiden lieten het zweet uit hun chithoons waaien
staande in de wind langs het strand van de zee; daarna gingen zij hun tent in
en namen plaats in hun zetels naast elkaar. Voor hen maakte
de mooigelokte Hekamede een drank; haar had de grijsaard
ten geschenke gekregen vanuit Tenedos, toen Achilleus dat verwoestte,
θυγατέρ᾽ Ἀρσινόου μεγαλήτορος, ἥν οἱ Ἀχαιοὶ
ἔξελον οὕνεκα βουλῇ ἀριστεύεσκεν ἁπάντων.
ἥ σφωϊν πρῶτον μὲν ἐπιπροΐηλε τράπεζαν
καλὴν κυανόπεζαν ἐΰξοον, αὐτὰρ ἐπ᾽ αὐτῆς
χάλκειον κάνεον, ἐπὶ δὲ κρόμυον ποτῷ ὄψον,




630
de dochter van de trotse Arsinoös, die de Grieken voor hem
uitzochten omdat hij in de krijgsraad boven allen uitmuntte.
Zij nu zette eerste een mooie tafel voor hen neer
met donkere poten, een glad geschaafde en daarop
een bronzen mandje met daarin een ui als hapje bij de drank
ἠδὲ μέλι χλωρόν, παρὰ δ᾽ ἀλφίτου ἱεροῦ ἀκτήν,
πὰρ δὲ δέπας περικαλλές, ὃ οἴκοθεν ἦγ᾽ ὁ γεραιός,
χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον· οὔατα δ᾽ αὐτοῦ
τέσσαρ᾽ ἔσαν, δοιαὶ δὲ πελειάδες ἀμφὶς ἕκαστον
χρύσειαι νεμέθοντο, δύω δ᾽ ὑπὸ πυθμένες ἦσαν.




635
en ook gele honing en respectabel gerstemeel, bovendien nog
een prachtige bokaal die de oude man van huis had meegebracht,
versierd met gouden knoppen; daar zaten vier oren aan en
twee gouden duifjes zaten naast elkaar op elk te pikken,
en aan de onderkant bevonden zich twee steunen.
ἄλλος μὲν μογέων ἀποκινήσασκε τραπέζης
πλεῖον ἐόν, Νέστωρ δ᾽ ὁ γέρων ἀμογητὶ ἄειρεν.
ἐν τῷ ῥά σφι κύκησε γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσιν
οἴνῳ Πραμνείῳ, ἐπὶ δ᾽ αἴγειον κνῆ τυρὸν
κνήστι χαλκείῃ, ἐπὶ δ᾽ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνε,




640
Een ander kon hem met moeite van tafel tillen als hij gevuld was,
maar Nestoor, hoe oud hij ook was, hief hem moeiteloos op.
Hierin mengde de vrouw die een godin gelijk was een drank
met Pramneïsche wijn, en zij raspte daarin geitenkaas
met een bronzen rasp en strooide er blank gerstemeel over,
πινέμεναι δ᾽ ἐκέλευσεν, ἐπεί ῥ᾽ ὥπλισσε κυκειῶ.
τὼ δ᾽ ἐπεὶ οὖν πίνοντ᾽ ἀφέτην πολυκαγκέα δίψαν
μύθοισιν τέρποντο πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντες,
Πάτροκλος δὲ θύρῃσιν ἐφίστατο ἰσόθεος φώς.
τὸν δὲ ἰδὼν ὁ γεραιὸς ἀπὸ θρόνου ὦρτο φαεινοῦ,




645
en toen zij de drank had bereikt noodde ze hen uit hem te drinken.
Zij beiden nu lesten hun brandende dorst met drinken
en laafden zich aan verhalen in onderlinge gesprekken,
toen de godgelijke held Patroklos in de deuropening verscheen.
Bij het zien van hem rees de grijsaard op van zijn glanzende zetel,
ἐς δ᾽ ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δ᾽ ἑδριάασθαι ἄνωγε.
Πάτροκλος δ᾽ ἑτέρωθεν ἀναίνετο εἶπέ τε μῦθον·
οὐχ ἕδος ἐστὶ γεραιὲ διοτρεφές, οὐδέ με πείσεις.
αἰδοῖος νεμεσητὸς ὅ με προέηκε πυθέσθαι
ὅν τινα τοῦτον ἄγεις βεβλημένον· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς




650
pakte hem bij de hand en voerde hem binnen, drong aan te gaan zitten.
Maar Patroklos sloeg dit af met de woorden:
'Van zitten geen sprake, nobele oude, je zult me niet overhalen;
respectabel en snel ontvlamd is de man die mij uitzond om te informeren,
wie jij gewond hierheen brengt; maar nu herken ik hem ook zelf
γιγνώσκω, ὁρόω δὲ Μαχάονα ποιμένα λαῶν.
νῦν δὲ ἔπος ἐρέων πάλιν ἄγγελος εἶμ᾽ Ἀχιλῆϊ.
εὖ δὲ σὺ οἶσθα γεραιὲ διοτρεφές, οἷος ἐκεῖνος
δεινὸς ἀνήρ· τάχα κεν καὶ ἀναίτιον αἰτιόῳτο.
τὸν δ᾽ ἠμείβετ᾽ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·




655
want ik zie hier de krijgsheer Machaoon.
Dus ga ik nu terug om die boodschap aan Achilleus te melden;
want jij weet best, nobele oude, hoe een geweldenaar hij is;
zelfs een onschuldig man zou hij wel kunnen laken'.
Hem antwoordde daarop de Gerionische wagenmenner Nestoor:
τίπτε τὰρ ὧδ᾽ Ἀχιλεὺς ὀλοφύρεται υἷας Ἀχαιῶν,
ὅσσοι δὴ βέλεσιν βεβλήαται; οὐδέ τι οἶδε
πένθεος, ὅσσον ὄρωρε κατὰ στρατόν· οἳ γὰρ ἄριστοι
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.
βέβληται μὲν ὃ Τυδεΐδης κρατερὸς Διομήδης,




660
'Wat toch beklaagt nog Achilleus al de zonen der Grieken
die door wapens getroffen zijn? Kent hij dan al het leed niet
dat over het leger gekomen is: de besten van ons
liggen in de schepen, getroffen, gewond.
Getroffen is Tydeus' zoon, de sterke Diomedes
οὔτασται δ᾽ Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτὸς ἠδ᾽ Ἀγαμέμνων·
βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ·
τοῦτον δ᾽ ἄλλον ἐγὼ νέον ἤγαγον ἐκ πολέμοιο
ἰῷ ἀπὸ νευρῆς βεβλημένον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
ἐσθλὸς ἐὼν Δαναῶν οὐ κήδεται οὐδ᾽ ἐλεαίρει.




665
en gewond is Odysseus, vermaard om zijn lans, en ook Agamemnoon;
getroffen is ook Eurypylos door een pijl in zijn dijbeen;
en hem daar voerde ik zojuist uit het strijdgewoel, getroffen
door een pijlschot vanaf de boogpees, maar Achilleus,
hoe edel ook, bekommert zich niet om de Grieken, kent geen meelij.
ἦ μένει εἰς ὅ κε δὴ νῆες θοαὶ ἄγχι θαλάσσης
Ἀργείων ἀέκητι πυρὸς δηΐοιο θέρωνται,
αὐτοί τε κτεινώμεθ᾽ ἐπισχερώ; οὐ γὰρ ἐμὴ ἲς
ἔσθ᾽ οἵη πάρος ἔσκεν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν.
εἴθ᾽ ὣς ἡβώοιμι βίη δέ μοι ἔμπεδος εἴη




670
Blijft hij soms afwachten tot de snelle schepen der Grieken
dicht bij de zee ons ondanks door verterend vuur in de as worden gelegd
en wij zelf de een na de ander omkomen? Niet immers is mijn weerkracht nog
zoals hij voorheen was in mijn buigzame leden:
ach, was ik nog maar in de bloei van mijn jeugdige kracht,
ὡς ὁπότ᾽ Ἠλείοισι καὶ ἡμῖν νεῖκος ἐτύχθη
ἀμφὶ βοηλασίῃ, ὅτ᾽ ἐγὼ κτάνον Ἰτυμονῆα
ἐσθλὸν Ὑπειροχίδην, ὃς ἐν Ἤλιδι ναιετάασκε,
ῥύσι᾽ ἐλαυνόμενος· ὃ δ᾽ ἀμύνων ᾗσι βόεσσιν
ἔβλητ᾽ ἐν πρώτοισιν ἐμῆς ἀπὸ χειρὸς ἄκοντι,




675
zoals toen er die twist was tussen de mannen van Elis en ons
om het roven van runderen en ik Itymoneus gedood heb,
de dappere zoon van Hyperochos, die woonde in Elis,
bij het voortdrijven der runderen en hij bij het verdedigen
van zijn kudden als een van de eersten getroffen werd door een speer
κὰδ δ᾽ ἔπεσεν, λαοὶ δὲ περίτρεσαν ἀγροιῶται.
ληΐδα δ᾽ ἐκ πεδίου συνελάσσαμεν ἤλιθα πολλὴν
πεντήκοντα βοῶν ἀγέλας, τόσα πώεα οἰῶν,
τόσσα συῶν συβόσια, τόσ᾽ αἰπόλια πλατέ᾽ αἰγῶν,
ἵππους δὲ ξανθὰς ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα




680
uit mijn hand: hij stortte ter aarde en het boerenvolk stoof uiteen.
Van het land verzamelden we de buit, waanzinnig veel:
vijftig kudden runderen, evenzoveel schapenkudden,
evenveel groepen grazende varkens en rondzwervende geiten,
ook nog eens honderdvijftig paarden met lichte manen,
πάσας θηλείας, πολλῇσι δὲ πῶλοι ὑπῆσαν.
καὶ τὰ μὲν ἠλασάμεσθα Πύλον Νηλήϊον εἴσω
ἐννύχιοι προτὶ ἄστυ· γεγήθει δὲ φρένα Νηλεύς,
οὕνεκά μοι τύχε πολλὰ νέῳ πόλεμον δὲ κιόντι.
κήρυκες δ᾽ ἐλίγαινον ἅμ᾽ ἠοῖ φαινομένηφι




685
allemaal merries, vele met veulens onder hun hoede.
Dat alles dreven wij Het Pylos van Neleus binnen,
midden in de nacht naar de stad: Neleus was maar wat in zijn nopjes
dat mij, jong nog, zoveel buit toeviel toen ik de oorlog in trok.
Herauten riepen bij de dageraad met heldere stem
τοὺς ἴμεν οἷσι χρεῖος ὀφείλετ᾽ ἐν Ἤλιδι δίῃ·
οἳ δὲ συναγρόμενοι Πυλίων ἡγήτορες ἄνδρες
δαίτρευον· πολέσιν γὰρ Ἐπειοὶ χρεῖος ὄφειλον,
ὡς ἡμεῖς παῦροι κεκακωμένοι ἐν Πύλῳ ἦμεν·
ἐλθὼν γάρ ῥ᾽ ἐκάκωσε βίη Ἡρακληείη




690
de gedupeerden op in het goddelijke Elis.
De leiders van het volk van Pylos, in vergadering bijeen, hielden een verdeling,
want de Epeiers stonden bij velen in het krijt,
toen wij nog met lechts weinigen over waren in Pylos,
sedert de sterke Herakles na zijn komst huis had gehouden
τῶν προτέρων ἐτέων, κατὰ δ᾽ ἔκταθεν ὅσσοι ἄριστοι·
δώδεκα γὰρ Νηλῆος ἀμύμονος υἱέες ἦμεν·
τῶν οἶος λιπόμην, οἳ δ᾽ ἄλλοι πάντες ὄλοντο.
ταῦθ᾽ ὑπερηφανέοντες Ἐπειοὶ χαλκοχίτωνες
ἡμέας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωντο.




695
in de voorgaande jaren en alle voornaamsten gedood had.
Twaalf zonen immers had de voortreffelijke Neleus,
van hen was ik als enige over: alle anderen sneuvelden.
Daardoor overmoedig tartten de kopergeharnaste Epeiers ons
en zetten roekeloze daden op touw.
ἐκ δ᾽ ὃ γέρων ἀγέλην τε βοῶν καὶ πῶϋ μέγ᾽ οἰῶν
εἵλετο κρινάμενος τριηκόσι᾽ ἠδὲ νομῆας.
καὶ γὰρ τῷ χρεῖος μέγ᾽ ὀφείλετ᾽ ἐν Ἤλιδι δίῃ
τέσσαρες ἀθλοφόροι ἵπποι αὐτοῖσιν ὄχεσφιν
ἐλθόντες μετ᾽ ἄεθλα· περὶ τρίποδος γὰρ ἔμελλον




700
Maar nu koos de grijsaard een kudde runderen en een grote kudde schapen
uit de buit: driehonderd stuks met de herders erbij.
Immers ook hij had recht op genoegdoening in het goddelijke Elis,
want een vierspan prijswinnende renpaarden waren met hun wagens
naar wedstrijden gekomen want zij wilden meedingen naar
θεύσεσθαι· τοὺς δ᾽ αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Αὐγείας
κάσχεθε, τὸν δ᾽ ἐλατῆρ᾽ ἀφίει ἀκαχήμενον ἵππων.
τῶν ὃ γέρων ἐπέων κεχολωμένος ἠδὲ καὶ ἔργων
ἐξέλετ᾽ ἄσπετα πολλά· τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ἐς δῆμον ἔδωκε
δαιτρεύειν, μή τίς οἱ ἀτεμβόμενος κίοι ἴσης.




705
de drievoet; maar de heerser der mannen Augeias hield hen daar achter
en liet alleen de menner gaan, treurend om zijn paarden.
Om die woorden en daden vertoornd zocht de grijsaard
zeer veel uit de buit voor zich uit; de rest wees hij toe aan het volk
ter verdeling opdat niemand heen zou gaan zonder zijn deel.
ἡμεῖς μὲν τὰ ἕκαστα διείπομεν, ἀμφί τε ἄστυ
ἕρδομεν ἱρὰ θεοῖς· οἳ δὲ τρίτῳ ἤματι πάντες
ἦλθον ὁμῶς αὐτοί τε πολεῖς καὶ μώνυχες ἵπποι
πανσυδίῃ· μετὰ δέ σφι Μολίονε θωρήσσοντο
παῖδ᾽ ἔτ᾽ ἐόντ᾽, οὔ πω μάλα εἰδότε θούριδος ἀλκῆς.




710
Dat alles regelden wij en door heel de stad heen
brachten wij aan de goden offers; maar twee dagen later
kwamen de bewoners van Elis allemaal, velen, met hun eenhoevige paarden
plotseling: onder hen harnasten zich de beide Molionen
knapen nog, zonder veel benul nog van heet strijdgeweld.
ἔστι δέ τις Θρυόεσσα πόλις αἰπεῖα κολώνη
τηλοῦ ἐπ᾽ Ἀλφειῷ, νεάτη Πύλου ἠμαθόεντος·
τὴν ἀμφεστρατόωντο διαρραῖσαι μεμαῶτες.
ἀλλ᾽ ὅτε πᾶν πεδίον μετεκίαθον, ἄμμι δ᾽ Ἀθήνη
ἄγγελος ἦλθε θέουσ᾽ ἀπ᾽ Ὀλύμπου θωρήσσεσθαι




715
Er ligt een stad Thryoessa op een steile heuvel
ver weg, aan de rivier de Alfeios, aan de grens van het zandige Pylos.
Die belegerden zij, verlangend haar te verwoesten;
maar toen zij heel de vlakte al doorgetrokken waren, kwam Athene
ons in de nacht als boodschapper van de Olympos gesneld:
ἔννυχος, οὐδ᾽ ἀέκοντα Πύλον κάτα λαὸν ἄγειρεν
ἀλλὰ μάλ᾽ ἐσσυμένους πολεμίζειν. οὐδέ με Νηλεὺς
εἴα θωρήσσεσθαι, ἀπέκρυψεν δέ μοι ἵππους·
οὐ γάρ πώ τί μ᾽ ἔφη ἴδμεν πολεμήϊα ἔργα.
ἀλλὰ καὶ ὧς ἱππεῦσι μετέπρεπον ἡμετέροισι




720
we moesten ons wapenen en in het gehoorzame Pylos verzamelde zij
krijgsvolk, trappelend van ongeduld om de strijd aan te gaan. Maar Neleus
verbood mij me te wapenen en verstopte de paarden voor mij,
want hij dacht dat ik nog geen weet had van het oorlogsbedrijf.
Maar toch blonk ik uit onder onze ruiters
καὶ πεζός περ ἐών, ἐπεὶ ὧς ἄγε νεῖκος Ἀθήνη.
ἔστι δέ τις ποταμὸς Μινυήϊος εἰς ἅλα βάλλων
ἐγγύθεν Ἀρήνης, ὅθι μείναμεν Ἠῶ δῖαν
ἱππῆες Πυλίων, τὰ δ᾽ ἐπέρρεον ἔθνεα πεζῶν.
ἔνθεν πανσυδίῃ σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες




725
ook al was ik te voet, want zó stuurde Athene de strijd.
Er stroomt daar een rivier, de Minueïos die uitmondt in zee
vlak bij Arene, waar wij, de Pulische ruiters, de dageraad
afwachtten en daarheen stroomden de drommen voetvolk toe.
Vandaar bereikten wij snel overdag, tot de tanden gewapend,
ἔνδιοι ἱκόμεσθ᾽ ἱερὸν ῥόον Ἀλφειοῖο.
ἔνθα Διὶ ῥέξαντες ὑπερμενεῖ ἱερὰ καλά,
ταῦρον δ᾽ Ἀλφειῷ, ταῦρον δὲ Ποσειδάωνι,
αὐτὰρ Ἀθηναίη γλαυκώπιδι βοῦν ἀγελαίην,
δόρπον ἔπειθ᾽ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι,




730
de heilige stroom de Alfeios;
daar brachten we onberispelijke offers aan de almachtige Zeus
en een stier aan Alfeios en ook een aan Poseidoon,
aan de uilogende Athene een koe uit de kudde,
daarna gebruikten we het avondmaal in het kamp bij onze afdelingen
καὶ κατεκοιμήθημεν ἐν ἔντεσιν οἷσιν ἕκαστος
ἀμφὶ ῥοὰς ποταμοῖο. ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ
ἀμφέσταν δὴ ἄστυ διαρραῖσαι μεμαῶτες·
ἀλλά σφι προπάροιθε φάνη μέγα ἔργον Ἄρηος·
εὖτε γὰρ ἠέλιος φαέθων ὑπερέσχεθε γαίης,




735
en gingen slapen, ieder in zijn wapenrusting,
aan de oever van de rivier. Maar de dappere Epeiers
omringden de stad, begerig haar te vernietigen,
maar hen wachtte tevoren nog het zware werk van Ares:
want amper verhief zich de stralende zon boven de aarde,
συμφερόμεσθα μάχῃ Διί τ᾽ εὐχόμενοι καὶ Ἀθήνῃ.
ἀλλ᾽ ὅτε δὴ Πυλίων καὶ Ἐπειῶν ἔπλετο νεῖκος,
πρῶτος ἐγὼν ἕλον ἄνδρα, κόμισσα δὲ μώνυχας ἵππους,
Μούλιον αἰχμητήν· γαμβρὸς δ᾽ ἦν Αὐγείαο,
πρεσβυτάτην δὲ θύγατρ᾽ εἶχε ξανθὴν Ἀγαμήδην,




740
of wij raakten slaags, biddend tot Zeus en Athene.
Toen dan de strijd tussen Pyliërs en Epeïers ontbrand was,
doodde ik eerst mijn tegenstander, de lansvechter Moulios,
en nam bezit van zijn eenhoevige paarden; dat was een schoonzoon
van Augeias: hij had zijn oudste dochter tot vrouw, de blonde Agamede,
ἣ τόσα φάρμακα ᾔδη ὅσα τρέφει εὐρεῖα χθών.
τὸν μὲν ἐγὼ προσιόντα βάλον χαλκήρεϊ δουρί,
ἤριπε δ᾽ ἐν κονίῃσιν· ἐγὼ δ᾽ ἐς δίφρον ὀρούσας
στῆν ῥα μετὰ προμάχοισιν· ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ
ἔτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος, ἐπεὶ ἴδον ἄνδρα πεσόντα




745
die vertrouwd was met alle kruiden die de wijde aarde doet groeien.
Hem trof ik met mijn bronsgepunte lans terwijl hij op mij af kwam
en hij beet in het stof; en ik sprong in zijn wagenbak
en stelde mij op tussen de voorstrijders, maar die fiere Epeïers
stoven naar alle kanten uiteen, toen zij hun held gesneuveld zagen,
ἡγεμόν᾽ ἱππήων, ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐπόρουσα κελαινῇ λαίλαπι ἶσος,
πεντήκοντα δ᾽ ἕλον δίφρους, δύο δ᾽ ἀμφὶς ἕκαστον
φῶτες ὀδὰξ ἕλον οὖδας ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ δαμέντες.
καί νύ κεν Ἀκτορίωνε Μολίονε παῖδ᾽ ἀλάπαξα,




750
de ruiteraanvoerder, die altijd uitblonk in het gevecht.
Maar ik stormde op ze af als een donkere windhoos
en vijftig wagens maakte ik buit en bij elk beten twee helden
in de grond, bedwongen door mijn lans.
En nu had ik ook de twee Molionen, zonen van Aktor, verslagen
εἰ μή σφωε πατὴρ εὐρὺ κρείων ἐνοσίχθων
ἐκ πολέμου ἐσάωσε καλύψας ἠέρι πολλῇ.
ἔνθα Ζεὺς Πυλίοισι μέγα κράτος ἐγγυάλιξε·
τόφρα γὰρ οὖν ἑπόμεσθα διὰ σπιδέος πεδίοιο
κτείνοντές τ᾽ αὐτοὺς ἀνά τ᾽ ἔντεα καλὰ λέγοντες,




755
als niet de wijd heersende, aardschuddende vader hen beiden
aan de strijd had onttrokken door ze in een dichte nevel te hullen.
Toen schonk Zeus aan de Pyliërs grote kracht:
want zo lang achtervolgden wij hen door de tarwedragende velden,
hen dodend en hun prachtige wapens verzamelend,
ὄφρ᾽ ἐπὶ Βουπρασίου πολυπύρου βήσαμεν ἵππους
πέτρης τ᾽ Ὠλενίης, καὶ Ἀλησίου ἔνθα κολώνη
κέκληται· ὅθεν αὖτις ἀπέτραπε λαὸν Ἀθήνη.
ἔνθ᾽ ἄνδρα κτείνας πύματον λίπον· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
ἂψ ἀπὸ Βουπρασίοιο Πύλονδ᾽ ἔχον ὠκέας ἵππους,




760
tot wij de wagens voortdreven over het graanrijke Bouprasion
en de Olenische rots en waar het "de heuvel van Alesios" heet;
vandaar weerde Athene de krijgmacht weer af en
daar doodde ik mijn laatste vijand en liet hem achter: de Grieken
stuurden hun snelle paarden terug uit Bouprasion naar Pylos,
πάντες δ᾽ εὐχετόωντο θεῶν Διὶ Νέστορί τ᾽ ἀνδρῶν.
ὣς ἔον, εἴ ποτ᾽ ἔον γε, μετ᾽ ἀνδράσιν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
οἶος τῆς ἀρετῆς ἀπονήσεται· ἦ τέ μιν οἴω
πολλὰ μετακλαύσεσθαι ἐπεί κ᾽ ἀπὸ λαὸς ὄληται.
ὦ πέπον ἦ μὲν σοί γε Μενοίτιος ὧδ᾽ ἐπέτελλεν




765
en allen dankten Zeus onder de goden en onder de mensen Nestoor.
Zó was ik, als ik er tenminste ooit was, onder de mannen. Maar Achilleus
zal alléén vruchten plukken van zijn voortreffelijkheid. Werkelijk, ik denk
dat hij er zwaar spijt van zal krijgen, wanneer het leger verslagen wordt.
Ach vriendje, wat voor opdracht gaf Menoitios jou toch
ἤματι τῷ ὅτε σ᾽ ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε,
νῶϊ δέ τ᾽ ἔνδον ἐόντες ἐγὼ καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
πάντα μάλ᾽ ἐν μεγάροις ἠκούομεν ὡς ἐπέτελλε.
Πηλῆος δ᾽ ἱκόμεσθα δόμους εὖ ναιετάοντας
λαὸν ἀγείροντες κατ᾽ Ἀχαιΐδα πουλυβότειραν.




770
op die dag toen hij jou uit Phtia naar Agamemnoon stuurde;
wij beiden, ik en de nobele Odysseus, waren bij jou thuis
en hoorden in het paleis alles precies wat je vader je opdroeg.
Wij waren gekomen naar het mooi gebouwde paleis van Peleus
op onze ronseltocht naar krijgsvolk in het velen voedende Achaia
ἔνθα δ᾽ ἔπειθ᾽ ἥρωα Μενοίτιον εὕρομεν ἔνδον
ἠδὲ σέ, πὰρ δ᾽ Ἀχιλῆα· γέρων δ᾽ ἱππηλάτα Πηλεὺς
πίονα μηρία καῖε βοὸς Διὶ τερπικεραύνῳ
αὐλῆς ἐν χόρτῳ· ἔχε δὲ χρύσειον ἄλεισον
σπένδων αἴθοπα οἶνον ἐπ᾽ αἰθομένοις ἱεροῖσι.




775
en troffen daar de held Menoitios binnen aan
en jou, en ook Achilleus. En de oude wagenstrijder Peleus roosterde
de vette schenkels van een rund voor de bliksemslingerende Zeus
binnen de omheining van de hof; hij had een gouden bokaal vast
en plengde fonkelende wijn bij de brandende offers,
σφῶϊ μὲν ἀμφὶ βοὸς ἕπετον κρέα, νῶϊ δ᾽ ἔπειτα
στῆμεν ἐνὶ προθύροισι· ταφὼν δ᾽ ἀνόρουσεν Ἀχιλλεύς,
ἐς δ᾽ ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δ᾽ ἑδριάασθαι ἄνωγε,
ξείνιά τ᾽ εὖ παρέθηκεν, ἅ τε ξείνοις θέμις ἐστίν.
αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπημεν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος,




780
terwijl jullie beiden het vlees van het rund klaarmaakten:
toen verschenen wij beiden in de poortopening; en Achilleus
stond verrast op, nam ons bij de hand en voerde ons mee en gaf ons
een zitplaats, zette ons een maal voor zoals dat voor voor gasten passend is.
En toen wij onze honger en dorst hadden gestild,
ἦρχον ἐγὼ μύθοιο κελεύων ὔμμ᾽ ἅμ᾽ ἕπεσθαι·
σφὼ δὲ μάλ᾽ ἠθέλετον, τὼ δ᾽ ἄμφω πόλλ᾽ ἐπέτελλον.
Πηλεὺς μὲν ᾧ παιδὶ γέρων ἐπέτελλ᾽ Ἀχιλῆϊ
αἰὲν ἀριστεύειν καὶ ὑπείροχον ἔμμεναι ἄλλων·
σοὶ δ᾽ αὖθ᾽ ὧδ᾽ ἐπέτελλε Μενοίτιος Ἄκτορος υἱός·




785
nam ik het woord en drong erop aan dat jullie mee op zouden trekken;
en beiden stemden jullie graag in, en de ouders gaven uitgebreid advies.
De oude Peleus drong eropaan bij zijn zoon
altijd de beste te zijn en uit te blinken boven de anderen;
en Menoitios, zoon van Aktor, vermaande jou als volgt:
τέκνον ἐμὸν γενεῇ μὲν ὑπέρτερός ἐστιν Ἀχιλλεύς,
πρεσβύτερος δὲ σύ ἐσσι· βίῃ δ᾽ ὅ γε πολλὸν ἀμείνων.
ἀλλ᾽ εὖ οἱ φάσθαι πυκινὸν ἔπος ἠδ᾽ ὑποθέσθαι
καί οἱ σημαίνειν· ὃ δὲ πείσεται εἰς ἀγαθόν περ.
ὣς ἐπέτελλ᾽ ὃ γέρων, σὺ δὲ λήθεαι· ἀλλ᾽ ἔτι καὶ νῦν




790
'Mijn zoon, Achilleus mag dan van edeler afkomst zijn,
maar jij bent de oudste; in weerbaarheid overtreft hij jou wel,
maar geef jij hem verstandige raad en advies
en geef hem leiding; hij zal naar je luisteren in zijn eigen belang'.
Dat drukte de grijsaard jou op het hart, maar jij vergeet dat;
ταῦτ᾽ εἴποις Ἀχιλῆϊ δαΐφρονι αἴ κε πίθηται.
τίς δ᾽ οἶδ᾽ εἴ κέν οἱ σὺν δαίμονι θυμὸν ὀρίναις
παρειπών; ἀγαθὴ δὲ παραίφασίς ἐστιν ἑταίρου.
εἰ δέ τινα φρεσὶν ᾗσι θεοπροπίην ἀλεείνει
καί τινά οἱ πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ,




795
maar ook nu nog kun je dat aan de schrander Achilleus zeggen in de hoop
dat hij luistert. Wie weet of je met de hulp van een god zijn hart kunt
vermurwen? Groot is de overredingskracht van een vriend.
Als hij in zijn hart beducht is voor een godsspraak
en zijn eerbiedwaardige moeder hem iets van Zeus' plan heeft onthuld,
ἀλλὰ σέ περ προέτω, ἅμα δ᾽ ἄλλος λαὸς ἑπέσθω
Μυρμιδόνων, αἴ κέν τι φόως Δαναοῖσι γένηαι·
καί τοι τεύχεα καλὰ δότω πόλεμον δὲ φέρεσθαι,
αἴ κέ σε τῷ εἴσκοντες ἀπόσχωνται πολέμοιο
Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δ᾽ ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν




800
laat hij dan jou tenminste uitzenden en laat de rest van het leger Myrmidonen
jou mogen volgen in de hoop dat jij dan de Grieken een licht wordt;
laat hij jou zijn mooie wapens geven ten oorlog in de hoop dat
de Trojanen zich uit de strijd terugtrekken door jou voor hem aan te zien;
dat zou een opluchting zijn voor de zonen der Grieken, afgepijgerd
τειρόμενοι· ὀλίγη δέ τ᾽ ἀνάπνευσις πολέμοιο.
ῥεῖα δέ κ᾽ ἀκμῆτες κεκμηότας ἄνδρας ἀϋτῇ
ὤσαισθε προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
ὣς φάτο, τῷ δ᾽ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε,
βῆ δὲ θέειν παρὰ νῆας ἐπ᾽ Αἰακίδην Ἀχιλῆα.




805
door het vechten, ook al duurt de pauze maar even.
Zonder moeite zullen jullie, vers, de vermoeiden in de strijd
naar de stad terug kunnen dringen, weg van de schepen en tenten'.
- Zo sprak hij en hij prikkelde het hart in zijn borst en hij zette het
op een draf langs de schepen naar Aiakos' kleinzoon Achilleus.
ἀλλ᾽ ὅτε δὴ κατὰ νῆας Ὀδυσσῆος θείοιο
ἷξε θέων Πάτροκλος, ἵνά σφ᾽ ἀγορή τε θέμις τε
ἤην, τῇ δὴ καί σφι θεῶν ἐτετεύχατο βωμοί,
ἔνθά οἱ Εὐρύπυλος βεβλημένος ἀντεβόλησε
διογενὴς Εὐαιμονίδης κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ




810
Maar toen Patroklos nu langs de schepen kwam rennen van de
godgelijke Odysseus, waar zij bijeen plachten te komen voor rechtspraak
en waar hun altaren van de goden ingericht waren,
stootte hij daar op Eurypolos, de nobele zoon van Euaimoon,
terwijl die, getroffen door een pijl in zijn dijbeen
σκάζων ἐκ πολέμου· κατὰ δὲ νότιος ῥέεν ἱδρὼς
ὤμων καὶ κεφαλῆς, ἀπὸ δ᾽ ἕλκεος ἀργαλέοιο
αἷμα μέλαν κελάρυζε· νόος γε μὲν ἔμπεδος ἦεν.
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτειρε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός,
καί ῥ᾽ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·




815
weghinkte uit de strijd: zweet gutste stromend van zijn schouders
en hoofd, en uit de afschuwelijke wond sijpelde donker bloed
maar ongeschokt was zijn geestkracht.
Toen hij hem zag had de krachtige zoon van Menoitios medelijden
en, hem beklagend, sprak hij de duidelijke woorden:
ἆ δειλοὶ Δαναῶν ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ὣς ἄρ᾽ ἐμέλλετε τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
ἄσειν ἐν Τροίῃ ταχέας κύνας ἀργέτι δημῷ.
ἀλλ᾽ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ διοτρεφὲς Εὐρύπυλ᾽ ἥρως,
ἤ ῥ᾽ ἔτι που σχήσουσι πελώριον Ἕκτορ᾽ Ἀχαιοί,




820
'Ach, ongelukkige leiders en vorsten der Grieken,
Was het dan zó beschoren dat jullie, ver van verwanten en vaderland
in Troje de snelle honden zouden verzadigen met jullie blanke vet.
Maar kom, zeg mij dit, nobele held Eurypolos,
of de Grieken de geweldige Hektoor wel tegen zullen kunnen houden,
ἦ ἤδη φθίσονται ὑπ᾽ αὐτοῦ δουρὶ δαμέντες;
τὸν δ᾽ αὖτ᾽ Εὐρύπυλος βεβλημένος ἀντίον ηὔδα·
οὐκέτι διογενὲς Πατρόκλεες ἄλκαρ Ἀχαιῶν
ἔσσεται, ἀλλ᾽ ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέονται.
οἳ μὲν γὰρ δὴ πάντες, ὅσοι πάρος ἦσαν ἄριστοι,




825
of dat zij, bedwongen door hem met zijn lans, nu het leven zullen laten?'.
Hem antwoordde daarop de gewonde Eurypolos:
'Er zal, nobele Patroklos, geen afweer meer mogelijk zijn voor de Grieken,
nee, bij de donkere schepen zullen zij sneuvelen.
Allen immers die voorheen de besten waren
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε
χερσὶν ὕπο Τρώων· τῶν δὲ σθένος ὄρνυται αἰέν.
ἀλλ᾽ ἐμὲ μὲν σὺ σάωσον ἄγων ἐπὶ νῆα μέλαιναν,
μηροῦ δ᾽ ἔκταμ᾽ ὀϊστόν, ἀπ᾽ αὐτοῦ δ᾽ αἷμα κελαινὸν
νίζ᾽ ὕδατι λιαρῷ, ἐπὶ δ᾽ ἤπια φάρμακα πάσσε




830
liggen op de schepen: getroffen en gewond
door de handen der Trojanen: hún kracht golft steeds weer op;
Maar red jij mij tenminste door me naar m'n donkere schip te brengen,
snijd de pijl uit mijn dij en was het donkere bloed van me af
met lauw water en strooi er de verzachtende, heilzame kruiden op uit,
ἐσθλά, τά σε προτί φασιν Ἀχιλλῆος δεδιδάχθαι,
ὃν Χείρων ἐδίδαξε δικαιότατος Κενταύρων.
ἰητροὶ μὲν γὰρ Ποδαλείριος ἠδὲ Μαχάων
τὸν μὲν ἐνὶ κλισίῃσιν ὀΐομαι ἕλκος ἔχοντα
χρηΐζοντα καὶ αὐτὸν ἀμύμονος ἰητῆρος




835
die jij, naar men zegt, van Achilleus geleerd hebt
en die de beminnelijkste Kentaur Cheiroon hem had onderwezen.
Want wat de artsen betreft, Podaleiros en Machaoon,
de laatste ligt geloof ik in zijn tent met een verwonding
en heeft zelf behoefte aan een voortreffelijk arts
κεῖσθαι· ὃ δ᾽ ἐν πεδίῳ Τρώων μένει ὀξὺν Ἄρηα.
τὸν δ᾽ αὖτε προσέειπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός·
πῶς τὰρ ἔοι τάδε ἔργα; τί ῥέξομεν Εὐρύπυλ᾽ ἥρως;
ἔρχομαι ὄφρ᾽ Ἀχιλῆϊ δαΐφρονι μῦθον ἐνίσπω
ὃν Νέστωρ ἐπέτελλε Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν·




840
en de eerste verduurt in de vlakte de strijd der Trojanen'.
Maar tot hem sprak de dappere zoon van Menoitios:
'Wat nu toch? Wat moeten wij eerst doen, dappere Eurypolos.
Ik ben op weg om de schrandere Achilleus een boodschap over
te brengen die de Gerionische wachter der Grieken mij meegaf;
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὧς περ σεῖο μεθήσω τειρομένοιο.
ἦ, καὶ ὑπὸ στέρνοιο λαβὼν ἄγε ποιμένα λαῶν
ἐς κλισίην· θεράπων δὲ ἰδὼν ὑπέχευε βοείας.
ἔνθά μιν ἐκτανύσας ἐκ μηροῦ τάμνε μαχαίρῃ
ὀξὺ βέλος περιπευκές, ἀπ᾽ αὐτοῦ δ᾽ αἷμα κελαινὸν




845
maar nee, toch kan ik jou in je ellende niet laten stikken'.
Dat zei hij en hij pakte de krijgsheer onder zijn borst vast en bracht hem
naar zijn tent. En zodra zijn dienaar hem zag spreidde hij runderhuiden uit;
daarop legde hij hem neer en sneed met een mes uit zijn dij
de zeer scherpe lanspunt en hij waste het donkere bloed van hem af
νίζ᾽ ὕδατι λιαρῷ, ἐπὶ δὲ ῥίζαν βάλε πικρὴν
χερσὶ διατρίψας ὀδυνήφατον, ἥ οἱ ἁπάσας
ἔσχ᾽ ὀδύνας· τὸ μὲν ἕλκος ἐτέρσετο, παύσατο δ᾽ αἷμα.


met lauw water en daarover strooide hij een bittere, pijnstillende wortel,
die hij had fijn gekneed tussen zijn handen, pijn stillend,
hij stilde de pijn, de wond begon te drogen en het bloeden hield op.


Terug naar inhoudsopgave llias
15/1/'12
26/8/'15 revisie met dank aan Fred Vellinga voor zijn inbreng